Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

1 Ак-Сагыш, Кара-Сагыш деп ийи алышкы чораан чүвең иргин. Кырган иелиг чүве-дир. Ак-Сагыш ак-ак малдыг, Кара-Сагыш кара- кара малдыг алышкылар чүвең иргин. Бир-ле катап кырган иези кидис хевенек даарааш, шокар ар- гамчы эшкеш олуруп берген. Иези ийи оглун кел деп алгаш: — Назын-хар улгаткан, ал-бот бергедээн, өлүп каар боор мен, оолдарым Өлүп каарымга, кидис хевенекке суп алгаш, шокар чеп аргамчыга баглап алгаш, хүн үнер чүкче чоруп каар силер. Чеп аргамчы үстүп каарга, мени ол черинге кааптар силер. Оон башка сөөгүм черге кагбас силер — деп чагып орган чүвең иргин. Чагып оргаш, авазы өлүп калган. Ийи алышкы авазын чүктеп алгаш, чоруп-ла берген чүвең иргин. 2 Кара-Сагыш акызы: "Өлген сөөктү ынча дыка чүктевес мен" — дээш, чер ара чанып келген чүвең иргин. Ак-Сагыш хоокуй авазын чүктеп алгаш, чоруп-ла берген. Чеже- кажа болган чуве ыйнаан, чеп аргамчызы үстүп калган. Авазын ол-ла черинге ажаап кааш, дедир чанып орган эр чүвең иргин. Бир-ле хову ортузунга карацгы дүне болган. Бир кожээ баарынга чыдып алган эр чүвең иргин. 3 Дүне када хей чүве келгеш, кежээ-биле чокшу-ла берген. Хей чүве: — Баарыңда чыткан кижини мен алыр кижи мен — дээн. — Бербес мен, черде, ховуда кожээ мени келген-не куш ба- жымга олуруп алгаш одер, курт адаамдан келгеш ояр, ону чагдат- пас буян 1 шг кижим, бербес мен — дээн чүвең иргин. — "Сээң буяның чүү деп? Бир кагарга, бир лаң мөугүн кузар, ажыыу ол-ла ыйнаан" — дээш, хей чүве чоруп каан иргин. 4 Ак-Сагыш эртен туруп келгеш, кожээзин адаандан туруп ал­ гаш, шокар чеп аргамчызының ужу-биле чүктеп алгаш, чоруп-ла каан чүвең иргин. Аал-чуртунга чедип кээрге, Кара-Сагыш акызы аалында олурган чүвең иргин. Ийи алышкы ол-ла черинге чурттап туруп берген. Кара-Сагыш олургаш: —Аигганчыг чүве-дир, дуңмам, мал-маганыңдан өлүрүп чиили — дээш, дуңмазының Ак-Сагыпггың мал-маганын өлүрүи чип-ле чурт­ тап турган чүвең иргин. Та чеже үе болган, дүңмазының малы-ма- ганы тонүп калган. — Ам мээң малым төнген, акым, сээң малыңдан чүведен олу­ руп чиили бе? — деп, Ак-Сагыш айтырган.