Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Ам-на ынчанмас мен, честей, — деп, чаннып-чашпып, ыглап- сыктап тургаш, честезинге ушкажып алгаш, оон ыңай чоруп каап- тыр. Ооң кадында угбазы база-ла: "Үремиш , баък кулугур" — деп, хыйланып чоруп олуруп-тур эвеспе. 8 Шыяан ам. Оон-на чоруткаш, аал бертинге ооругда чаңгыс дыт чанынга чоруп орда, дытта шокар сыптыг кестик кадап каан тур­ ган. Чуржузу-даа ыыт чокка дүже халып барып, кестиктиң шиш бажын сый тырткаш, октапкан-дыр эвеспе оң. Оон-на ам угбазы-че- стези багай уругну корбестеп, эттеп-эриидеп, аалынга чедир чадаг кылапггадып кээп-тир эвеспе. Аалынга келгеш-даа, ала караа-биле көрбес, ак-малын, анай-хураганын хавыртып кадартырынга ой, чемниң холуктуун чиир, чемениң кадыын дыңнаар мындыг уруг бооп-тур эвеспе. 9 Шыяан ам Айның ужен хонуу эртип чорда, Эдегелдей эдээн чурттаан Ирбин ирей, Карбын кадай каты, кат-иези аалдап келген мындыг бооп турлар. Ол кээрлерге, ypyy-күдээзи орта аъш-чем-даа салганда чок, оңгаар-дескээр харанып орарынга ойлежир мындыг бооп турлар. Ирей, кадай аайын тыппайн, кайгап харап олурларда, бичии уруу ужу-бажы чудай берген, удуур чедип элеңейнип бо кылапггап олуруптур эвеспе. Уруунуң ужу-бажын чыттап суйбап: — Канчап бардың? — дээрге-даа ыыттавас боорга, кудээзи биле уруун кончуй-ла берип-тирлер эвеспе. Ынчаарга кудээзи орукка болган төөгүнүң дөгерезин төөгүп берип-тир эвеспе оң. Ада-иези багай уруун база кончуй-ла берген. 10 Караң кернүр уруг үне халааш, кызыл калдар өшкүнүң куду- руундан алгыртыр-кышкыртыр долгап туруп, болган төөгүнүң шуптузун чугаалап бээр орта, кызыл калдар өшкү даш кожээ бо- луп, демги уруг анаа артып каап-тыр эвеспе оң. Честези: — Багай чуржумну хей-ле черге эттеп-хыйнап чораан-дыр мен, тоолдап бээр мен, чуржу, — дээш, сарыг шайын хайындырып са­ лып, чагдыг эъдин дүлүп салып, эъттеп, шайлап аарга тоолдаар дээш, чаңгыс-даа тоол билбес бооп тур оо. Каты ора: — Чугаалаан-на болгай мен, моон соңгаар бичии кижини сур- гап чор. Улуг кижини дыңнап чор — дээш, бичии уруун эдертип алгаш, чортуп чана берип-тир эвеспе. Сөөскенге хоран унмезин, Соске меге турбазын.