Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

33 Далайны куду маңнап бадып чыдарга, ийи мыйыт танак алчы берген турган. Аартпайн адырыпкан. — Чуу кончуг эки амытан боор сен, чолуң-мөрүң буткен. Кел­ ген херээң чул? — деп, айтырган. — Эрте-бурунгу шагда Караты-хаанның адазының адазы улуг белге дорт адыр демир серээзин алыскан, ону уш хонук иштинде тып эккел дээрге чор мен. —Даарта дал дуъште куду хая баарында балык дунчулаар улуг ээремге чеде бээр сен — дээш, бирээзи еру, бирээзи куду ыңай-ла болганнар. 34 Даарта дал дуъште ол ээремге баарга, далайның өскүс докпак байлаңын-даа арттырбайн шуптузун чыып алган турганнар. Адаан- дан еру, бажын куду шууп айтырып кээрге, керген-билгени чер чок апарган. Адактың сөөлүнде далайның адаандан еру соңгу чакпазы чирик кончуг улуг кырган бел каргыраалап чоктап олурган. Кел­ геш: — Чон-кожуун чүге чыылдыңар? Каракта хай чок, кулакта кул чок, дыңнап керейн — дээн. 35 — Эрте-буруңгу шагда Караты-хаанның адазының адазы улуг белге дерт адыр демир серээзин алыскан, ону сураглап Өскүс-оол өңнүк чедип келген, аңаа дузалажып тур бис. Белден: — Шаанда кончуг аныяамда устуу бел ойнаар улуг ээремге ойнап турумда, Караты-хаанның адазының адазы артымдан кедеп келгепггиң, серээзи-биле шанчарда меңнээн дүлүүм-биле серээзи- ниң сывын кадыра соп алгаш, куду хая чарыында ушта тыртып каапкан мен. Энир чылга чедир дадара берген турар чуве ийин — дээн. 36 Өскүс-оол, ийи мыйыт, бел дертелээ баргаш, серээзин Өскүс- оолга тып бергеннер. Ол дерт адыр демир серээни Өскүс-оол хаан­ га эккеп бергеш, аалынга чанып келген турда, база элчи келген. Хаанга баарга: — Өскүс-оол биле бис ийи ам дайылдажып эгелээр-дир бис. Үш хонук иштинде эки белеткенип ал — дээн. Өскүс-оол аалынга ыглаан-сыктаан чедип келген: — Хаан уш хонук иштинде белеткенип ал, дайылдажыр бис — дээр чуве-дир — дээн. 37 Өскүс-оолдуң кадайы олургаш: — Чоп хоранныг хаан боор. Чылгыңны ай деп эккел — дээн.