Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

— Эрте-бурунгу шагда Караты-хаанның адазының адазы улуг аңга кес огун алзыпкан. Ону тып эккел дээрге, чор мен. — Ындыг болза, даарта дал дүъш турда бо озенге чедип кел шуве — дээш, бирээзи аар ийинче, бирээзи бээр ийинче ыңай-ла болганнар. 30 Даарта дал дуъш турда, аргар-кошкарның болчаан черинге чеде бээрге, ол дагның аңын өскүс бора тоолай-даа арттырбайн чыып эккелген турганнар. Үстүнден куду, адаандан өрү доозазын айтырып кээрге, чер көрген-билгени чок апарган. Адактың сөө- лүнде демги өзенниң адаандан бир чарыккы караа согур кончуг улуг кырган сыын каргыраалап чоктап олурган. Келгеш: — Чон-кожуун чуге чыылдыңар? Каракта хай чок, кулакта кул чок, дыңнап көрейн — дээн. — Эрте-бурунгу шагда Караты-хаанның адазының адазы улуг аңга кес огун алзыпкан, ону сураглап Өскүс-оол өңнүк чедип кел- ген, аңаа дузалажып тур бис — дээн. 31 Сыындан: — Шаанда кончуг аныяамда куду дүк шетке девээлеп турум- да, Караты-хаанның адазының адазы кедеп келгеш, хей ооргамче киир адыпкан, меңнээн дүлүүм-биле халааш өзен аксында ыргак дыт будуунда кагый иткеш, ушта тыртып каапкан мен. Энир чылга чедир ында куурара берген турар чүве ийин — дээн. Өскүс-оол, ийи аргар-кошкар, сыын дөртээлээ баргаш, кес окту Өскүс-оолга тып бергеннер. Ол кес окту Өскүс-оол хаанга эккеп бергеш, аалынга чанып келген турда, база элчи келген. Хаанга баарга: — Эрте-бурунгу шагда адамның адазы улуг белге дорт адыр демир серээзин алыскан чүве, ону үш хонук иштинде тып эккеп бер — дээн. 32 Өскүс-оол аалынга ыглаан-сыктаан чедип келгеш, кадайынга чугаалаан. Кадайы олургаиг — К и ж и ыглаар чүве ол боор бе, Өскүс-оол. Ол-даа аай бар чүве-дир. Сенде черле эртем-шиди чок кижи сен бе? — дээн. — Менде-даа эртем-шиди чүү боор. Ижер-чиирге иштим-хыр- ным улуг кижи-ле болгай мен. Өскүс-оолду кадайы далай кыдыынга аппаргаш, алдын-сарала кадыргы кылдыр тарбыдааш, "Бо далайже кирип алгаш, куду бадып чыдарыңга ийи мыйыт танак алчы берген турар эвеспе, оларның танаан аартпайн салыпсыңза, сээң чорууңну чогудуп бээр боорлар" — дээш, Өскүс-оолду далайже салып киирипкен.