Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

31 Шыяан, оон ам, хамык аргамчызын улап алгаш, Адыг оглу Ыйгылак-Кара Мөге дуңмаларынга чугаалаан. — Че, мен алдыы оранче кирип бадыптайн. Мен кире бергеш, аргамчының ужун алдыы оранга барып дүшкен черимге баглап каар эвес мен бе. Силер дозун база маңаа баглап каңар, кажан унер болдур мен, аргамчыны шимчедиримге, тыртып ундурер силер. Бир эвес хой олча тыпсымза, баштай олчаны ундурер эвес мен бе — деп, чагып кааш, аргамчыдан туттунгаш, алдыы оранче бады берип- тир эвеспе. 32 Шыяан, оон ам, алдыы оранга барып душкеш, аргамчызын баглап кааш, кылаштап чоруурга, малдыг чаңгыс улуг ак or турган. Ол огге кирип кээрге, кадай кижи, уш кончуг чараш кыс олурган. Эң улуг кыстың бажын дыраан, хундулээн, будуу ыглажып олурар. Карактарының чажы токтуп олурар бооп-тур эвеспе. 33 Шыяан, оон ам, Адыг оглу Ыйгылак-Кара More айтырган: — Азыраан малыңар арбын-көвей, ажы-төл боттарыңар уш уг- балышкы, чууден корткаш мынчап ыглажып олурар улус силер? — деп, айтырып-тыр эвеспе. 34 Шыяан, оон ам, кадай чугаалаан: — Мен чылдың-на божуур кижи мен, алдыы оранга чурттап турган Адыгыр-Кара деп чес хаайлыг, чес дыргактыг шулбу[с] тур­ ган, ол шулбуска ундут толеп турар мен. Чыл болурга-ла, мээң бир уруумну "кадай кылып алыр мен, эккелиңер" — дээш, аппарып бээрге, олуруп чип алыр мындыг чуве ийин. Үстүү оранче унгеш чиде берген чуве. Кончуг амырап, хостуг-шолээн чурттап турган бис. Ол шулбус дуун чедип келгеш, белим, бут-дозум аараан дээш уёлап, човууртап чедип келгеш, ам даарта хун улуг урууң аппарып бер деп дужаагаш, чоруй барган. Бо уругну ауаа аппарып бээр дээш, ыглажып-муңгарап олурар улус тур бис — деп-тир эвеспе. 35 Шыяан, оон ам. — Силер кайын келдиңер, оглум? — деп айтырган. — Мен үстүү орандан келдим. Силерниң чугаалап орган шул- буцарны суруп келдим, кайдал ол шулбус, мен барып олуруп каап- тайн, чуну бээр силер, кадам, — деп-тир эвеспе. Шыяан, оон ам: — Ол шулбуну базып кагзыңза, мээң бо уруумну алыр сен, эт-малды чежени хереглээр сен, шуптузун алыр силер, шулбуска чидиртириниң орнунга дириг чорза, чуртталга ол-ла болгай, оглум, — деп-тир эвеспе. 36 Шыяан, оон ам: — Дуу турган хем иштинде куу бажың бар, ында чурттап олурар чуве, оглум, — дээш, хундулеп ашкарып-чемгерип каан.