Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

бэт кылгас киһи эбит. OччOҔO хат ы р ы к отууга биитэр к ы һ ы н үүтээн кэриэтэ балаҕан дь и э OҔOтугар олороллоро үһү, кини эмиэ оннук- тук туттан, наар буллунан, балыгынан аһаан олорбут. 2 Бу киһи биирдэ Д ы г ы н Тойон баайын сураҕар үлэлээн-халнаан аһ ыы арҕаа өрүскэ [Ленаҕа] киирбит. Oа киирэн Д ы г ы н Баайга хас эмэ с ы а ы б ы һа хамначч ы т (халш ыы р) уоа буоаан с ы адьар. Бу с ы адьан Батас Мөндүкээн Д ы г ы н биир мааны к ыы һ ы н к ы тта тап- таһан көссүүаэспит. Мантан к ыы һа хат-OһOҔOстсюх буоаан хаааар. Кини, оа к ыы с, эмиэ хамначч ы т эбитэ ду, кинилэр Ба­ тас Мөндүкээнниин куруугун хара дьиэҕэ утуйаллар, үрүҥ дьиэҕэ аһ ыы лар эрэ. Манан бу уоллаах к ыы с иккиэн ойох-эр курдук бииргэ олоролаор, бииргэ утуйаааар. 3 Д ы г ы н ман ы биаэн: "Бу халначчытым, кулутум к ыы сп ы н дьүдэппит", — диэн өһүрэн, абааһ ы көрөр буолар. Oл г ы нан уоллаах к ыы с олорор хара дьиэлэригэр кистээн ат ы н дьоннорунан сигири сигирилэтэн мустарар... Ман ы к ыы с сэрэйэн биаэр. Oл билэн уоау- гар Батас Мөндүкээҥҥэ этэр: "Бу Д ы г ы н эн биһи таптасп ы пп ы т ы н билбит б ы һ ыы ааах, кини бэккэ сигири бөҕөнү хататтаран мустаран эрэр, кини итинник эрэ буоааар, балаҕана сигиринэн туоларын саҕана уоттатан, убаттаран кэбиһэр идэлээх майгыннаах этэ, ол эмиэ ону сананнаҕа буолуо, ат ы н суолунан эйигин бодутуохтар ы н- өлөрүөхтэрин к ы айар бөҕөс киһилэрэ суох, онон эн Батас дойдулаа, тэскилээ, хантан кэлбиккиний ол диэки куот", — диэн. Ман ы Ба­ тас Мөндүкээн: "Мин эйигин к ы тта бачча тохору бииргэ аһаан-сиэн олорон баран, хаалларан б ы рах барыахпын сатаммат, онон барыах, бар ы с", — диэн кыыһыгар мас-таас курдук этэн, бу дьон бараар ы тэринэллэр. 4 Oл г ы нан балаҕан иһэ сигиринэн туолара чугаһаабытын кэннэ Батас Мөндүкээн Д ы г ы н биир баст ы ҥ ат ыы р ы н, үөр ат ыы рын, ту- тан ылан сиринэн өлөрөн, к ыы һ ы наан иккиэн, ортотунан аҥаардаммыт и ннин бэйэтэ сүгэн, кэннин дьахтарыгар сүктэрэн, маныаха эбии дьахтар аҕ ы с ы йдаах хат с ы лдьан, өрүһү туораан күрүүллэр. Oл иһэн, аараттан, ити билиги Хабарҕалаах үрэҕэ диэн- тэн (С ы лан нэһилиэгин үрэҕэ), ыла араҕан, эр киһи төгүрүйэн, дьахтар б ы һалаан, баҕар кэннибититтэн ситэн кэлэн иккиэммитин биирдэ сииллэрэ кэлиэ диэн иккиэн икки аҥ ы айанныыллар. Oл айаннаан бу дьон иккиэн тэбис тэҥҥэ били Батас Мөндүкээн дьиэтигэр Маалла күөл булгунньаҕар кэлэн тохтууллар. 5 Бу тохтоон, хайаан даҕаны Д ы г ы н эккирэттэриэ, билигин сэриинэн тахс ы аҕа диэн сэрэйэн, оностон кэтэнии буолар. OЙOҔO төрөөн OҔOЛOНOр. Саас буолан, сайына кэлэн сир хара буолар.