Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

Бу истэҕинэ удаҕан, Бэт Хара ойон куотан, аһар ы түһэн ойон түһүүтүгэр өрүһүйэн моЬол кэнтигин б ы раҕар. Онтуката киһи көрөрүгэр туоЬунан к ы р ы ллан оноЬулаубут өаүү бил балыгын дьүһүнэ э мэгэт буолара үһү. Oннугу б ы һан баран удаҕан к ы л ы йан иһэр Бэт Хара диэки үрэн кэбиһэр, онтуката Бэт Хара к ы л ы йар атаҕар көтөн баран эмискэ төттөрү кыл ы йа түһэр да атаҕа суох буолан тула хоаоруктаабытынан сири таптайа оаоро түһэр. Бэт Хара атаҕа суох буоаан оаоро түһээт уордайан, абат ы йан барар да: "Бу эһи кубулҕаххыт, аабыҥҥыт-дьабыҥҥыт, мае курдук бу дьиибэҕитин киэр г ы н ы ҥ, тон суоагутун суоаауом, тордуом; ириэнэх суоагутун ирдиэм, ириэриэм; уоттуу умуруоруом, күааүү көтүтүөм", — дии-дии ийэтиттэн куйаҕын көрдүөн сири таптайа туаа мөхсүнэ оаорор. Маныаха баар дьон бары куттанан куйа-хайа буоаа түһэааэр. Дыгын да сэрэнэн көрдөһөр, алҕасп ы т буOллаҕа — диэн этэр. Бэт Хара ийэтэ эмээхеин куйаҕын да биэрбэт, эмиэ биир OннOOҔOр ордуктук көрдөһөр. Онтон удаҕан дьахтар кэлэн Бэт Хара атаҕын чупчуруйан киһи көрдөҕүнэ бал ы г ы ы лан б ы раҕар, ол кэннэ дом- ноон туруоран кэбиһэр. Оа да буолаар удаҕан этэр: "Бааыгыҥ аҥаар хайыыта дьөаө хатанан хаааан кэабэтэ, онон эн атахх ы нан дьарҕа буоауон, оа кэннэ кэнэҕэс ыччатыҥ даҕан ы 0 Һ 0 Ҕ 0 буолуохтара*", — диэн. Ити итинэн ааһар, к ы а ыы га Д ы г ы ннаах к ы айб ы т ааты ыааа- аар. 10 К ы а ыы кэнниттэн биир суол с ы аа ытыһыы диэн оойнуу буоаар. Манна сүүнэ киэҥ сы һ ыы унуоргу саҕатыгар төҥүргэскэ ньуурдаах иҥэһэни кэтэрдэн баран, оа ньуура к ы аабачч ы йан көстөрүн көрөн ытаааар. Онуоха Д ы г ы н уолаттарын охторо тиийбэккэ да хаалбыт. Оттон Бэт Хара нөҥүө эҥиэ баһ ы гар тиийэ анааб ы лааан баран ыытан кэбиспитэ, OҔOбаран иҥэһэни дьөлө сүүрэн төҥүргэһи хайа көтөн оол курдук саҕаҕа турар тииткэ баран хатанан хаалар. Онуоха Бэт Хара ордук күүскэ анаабылааабытыттан ыгыааан, ха- раҕа уһуааан аааара түөһүн тыаыгар тиийэ саннь ы л ы с г ы на түһэр. Ман ы ийэтэ эмээхеин: "Ээ, бу баҕалдь ы тутуннаҕа баҕас холуонун ДOҔOOр, ан ы хараҕа уһулунна", — дии түһээт, хас-саба онно амын- нь ы ар ы нан уот оттон с ы лг ы т ы һа үтүлүк көхсүн уокка ититэ-ититэ уолун хараҕ ы н оннугар түһэрэн эмэрийэн килаэрэн кэбиһэр. 11 Маны көрөн туран Д ы г ы ннаах дьулайаллар, Бэт Хара көстөр көрүҥэ даҕаны, бэйэтэ Д ы г ы н бар ы күүстээх ааттаах дьонноруттан ураты бөҕө киэптээх-талалаах киһи Кинини к ы тта хайа да аат ы ылбыт бухатыыр уолаттарыттан туох да оойнууга тулуЬуох киһи, бөҕөс суох буоссу. Ол курдук буоланнар оойнуу, көр-нар ааттаах тэрилнээх ыһыахтара уурайан, бүтэн бары мустубут дьон тарҕа- һаллар. Бэт Харалаах дьиэлэригэр төннөллөр.