Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

иннигэр диэн ааттаан маанылаары көһөн таххан олорор", — диэн уолаттар сассыҥы ыһыахха ыҥыран, этэн бараааар. 5 Манна уоааттар үүтээн дьиэ иһиттэн таххан иһэн көөттөрө — чаампы баҕанатыгар биир кураахтаах ох саа ыйаанан турар эбит үһү. Ман ы ыаан тардыаааан көрөааөр да биирдии бэйэаэрэ икки- аии илииттэн ордугу киссин сиһиттэн ат ы ппаттар, онон сөҕөн, бэккиһээн эмээхсинтэн киирэн: "Бу ким саатай-OҔOЙ?" — диэн ыйытаааар. "Тукааарыам, ити мин OҔOмБэт Хара быаыр сэттэаээх OҔO эрдэҕ и нэ оойнуур саата этэ, и ти курдук к ы ра ньууддьаҕай OҔO этэ, биа и гин даҕан ы оннук уххаран, мөатөх киһи", — диэн эмээхсин этэр. Ону истэн: "Сүрүн дOҔOOр, сэттэаээх эрдэҕинээҕи оойнуур саатын кыайан атыппапп ы т, эгэ билиги туттар сэбэ хайтах буо- луой?" — бэри диэн бэккиһээн, сөрү диэн сөҕөн истэригэр кутта- на-дьулайа б ы һ ыы т ы йан бараллар, ураһалар ы н диэки төннө турал- лар. 6 Дьэ үс хонуга туолан, бу киэһээтигэр Бэт Хара үрэхтэн киирэн тиийэн кэлэр. Түнэ, к ыы л таҥаһы сонугар б ы т ы р ыы с курдук мае көтөрүн бтшһцн ууһун үгүһү тиһэн сүгэн киирбит. Эмээхсиннээх уол туохтар кээлтэрин сиһилии кэпсии, сэһэргии тоЬуйалаар: "OҕOрдук, Д ы г ы н Боотур биһиг и ни, эйигин мааныаы ы отут кэс биэаээх көһөн тахсыбыт, бадаҕа оойнуур, күрэх б ы адьаһар бөҕөс- төрдөөх кэабит б ы һ ыы ааах, онон дьэ сасс ы ҥҥ ы күн баран с ы а- дь ы аҥ үһү", — диэн иадьити этэн биэрэааэр. Маныаха Бэт Хара к ыы һ ы ран уордайа түһэр да: "Хор да маҕай алааахтар, киниа э р баалаара дөксө мин ыҥыр ыы ааахтар, соруйан туох эрэ с ы атаҕар, дьиибэтигэр тахеан ыаааастаҕа буоауо, Д ы г ы н миигин бэккэ дах- хаһыппат ини, кини миигин өаөрөөрү да киһитин-сүөһүтүн бачча төбүрүөннээтэ ини", — диэн саҥарбахтаата. Oа г ы нан баран бо- куойа суох куйаҕын кэтэн, кураахтаах саат ы н, батаһын ыаан өаөс- сөрдүү тэриммитин көрө оаорон ийэтэ эмээхсин: "Кэбис тукаам, инньэ диэн баара дуо, хайа Д ы г ы н Тойон үөһээ Үрдүк айыыттан анааааах, Одуна Хаан онорууааах, саха киһи туйгуннааҕа, баһы- а ы га буөаааҕа, ону кытта күөн көссөн, хаан хассан ханна тиийээри г ы наҕ ы н, уорда намырый!" — диэбитинэн ойон туран уоаун куйаҕын уһуаан, саат ы н б ы адьаан ыаар. Маныаха Бэт Хара төһө да абатыйбытын иһин ийэтин ытык- т ыы ра бэрт буоаан, тохтоон уоскуйан уурайар. Ийэаэрэ эмээхсин билии көтөрдөрүн үргээн үтэһэҕэ үөаэн, уокка саааан киэһэ аһаан ол түүн этэҥҥэ утуйан турбуттар. 7 Сасс ы ҥ ы т ы гар туран оностон Бэт Хара ийэтиниин, инилиин үһүө буолан билии ыҥырыы б ы һ ыы т ы нан Д ы г ы н Боотур түһэ оао­ рор с ы һ ыы т ы гар тиийэааэр. Эмээхсин уоаун куйаҕын илиитигэр