Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

бах дьон кэлтэрэ буолуо, киириэҕиҥ", — диэн сэриилэһэ дьонноох киирэр. Эллэй урук OнOҔOЙ киирэ сыадьыбыт суолун көрөн бэркэ сэрэнэр, дьаахханар. OнOҔOЙ, ол киирэн Эллэй отуутугар OЛOрдOҕуна, халшаабакка олорор киһини батаһ ы нан тириир, ол тирээн туран: "Бу туох киһи, хантан кэллиҥ, ТOҔO мин олохпун, дойдубун буллуҥ?" — диэн ыйытар. Ман ы аха Эллэй "Араһый эрэ! (Аһын эрэ диэбит т ы ла), мин бу былыр, монгоол омук сириттэн күрээбит, урааҥхай сиригэр олохтоох Татаар Тайма диэн киһи уола, Эллэй диэммин, ол бу монгоол омук дойдутугар Чыҥыс Хаан ы раахтааҕ ы уола Хаан То­ йон ыраахтааҕы баһ ы гар бэринэн олороммун, оа курдук соругун тоаорбокко өаөр тыымын тэскилэтэн күрээн иһэн аҕаб ы н Татаар Тайманы өабүтүн аара араҥастааммын, куһаҕан дьоммун мунна- ран бэйэм сOҔOТOҕун ордон, эҥин эрэйи-буруйу көрөн эаийэн, б ы райан аҕам кэриэһэр эппитин ыйаах оностон, бу кэаэн оаоробун, мин аҕам OҔOнньOр эйигин биаэбин диэбитэ, он OнOҔOЙ буоаааххы- на араһый!" — диэн туран көрдөһөр, төрдүн-ууһун кэпсиэн туран сүгүрүйэр. Маныаха OнOҔOЙ тохтоон-уоскуйан, өрө туппут батаһын таҥнары тайахтанан туран: "Мин OнOҔOЙ Баай диэммин, б ы а ы рг ы үйэҕэ монгооа омук сиригэр уауу уоттаах сэриилэр, к ы рг ы һ ыы лар тураннар урааҥхай дойдутун ааһа түһэммин бу өрүһү өр дь ы л буолла, ол эн аҕаҕын к ы рдь ы к көрсүбүтүм баара, эн ол OҔOТO-хаана буоллаххына үтүө киһи, ытык киһи буөллаҕыҥ, OччөҕO таҕыс олор, үлэһит-хамнаһыт, хамныыр уол буоа", — диэн саҥаааах буоаар. 10 Маны сөбүаэнэн Эааэй OнөҕOЙу к ы тта тахсан, OнOҔOЙдьиэтин- уотун буаан үаэһит уоа буоаан оаорор. Ман ы аха үс төгүрүк с ы а ы б ы һа халначчыт-кэргэн уоа буоаан с ы адьар. OнOҔOЙдOOХ бэрт ыаа- аар. Чаҥкыр наар с ы аг ы - ы нах сүөһүаээхтэр. Ханн ы к эмэ ураһа, балаҕан дьиэлээхтэр. Оту оттооботтор, с ы лгы-ынах кымыһ ы н өрүү биабэттэр. Сүөһүаэрин кэатэй хаһ ыы га туруоран, с ы р ы т ы ннаран иитэааэр. Ымдаан аһ ы а ыкт аахтар. С ы аг ы - ы нах иһ и тин биабэттэр; наар туос, мае ат ы йаҕ ы , туос тордуйаны эрэ биаэааэр. Эллэй буOллаҕына ааттаах булчут, үлэһит, кини к ы йабатаҕа диэн суох, кини сатаабатаҕа, ХOтуппатаҕа диэн суох. OнOҔOЙдсюххO бары үтүө-мөкү үлэни барытын үлэлиир, туох да үлэттэн чугуйан, төттөрү этэн турбута өрүү суох. Маныаха туттарын көрө-көрө OнOҔOЙ хайг ыы р, үөрэр, к и һи буоауох барахеан диэн кэнники "Эрэйдээх-буруйдаах Эр СOҔOТOХЭааэй Боотур диэн буоааун" диэн ааттанан Эааэй оннук ааттанар. 11 Эааэй бу курдук с ы адьан көрдөҕүнэ, OнOҔOЙ икки кы ы стаах эбит. Оаортон биирдэрин, кырдьык, маан ы ааан иитэааэр эбит,