Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

ааттаах буолуохтаахтар. Олортон биирдэстэрэ күүгэнэ суох иик- тээх буолуохтаах. Олору чинчийэнс ы а ы ктаан көрдөххүнэ, күүгэн- нээх ииктээҕэ көйгө к ыы с С ы ппай буолуохтаах, күүгэнэ суох ииктээҕэ мааны кыыс Нуурай диэн буOлусҕа, урааҥхай абыычайы- нан дьолдоох олохтоох, уһун үйэлээх, уруунньан (уруулаах) буо- луOҕа. Күүгэннээх ииктээҕэ көйгө кы ы с Сыппай, эн ол к ыы һ ы ойох ылан урааҥхайы ууһатаар, сахан ы саарыгырдаар. Мааны к ыы һ ы Нуурайы ылымаар, кини уһун үйэтэ суох, к ы лгас үйэлээх, уруута- удьуора суох буолар OҔOбуолуохтаах", — диэн баран Татаар Тайма OҔOнньOр сааһа ааһан, үйэтэ туолан (300 сааһ ы гар) өлөн хаалар. Ман ы аха Эааэй аҕатын кэриэһинэн ис таҥаһ ы н уоаугун ха- ппаҕ ы ттан тOҕус отону ы аар, ону ыһык оностор, өабүт аҕат ы н Татаар Тайманы өрүс баһыгар араҥастаан, унуох тутан хаааааран к эбиһэр... 7 Бар ы бат ы һ ы ннаран иһэр куһаҕан дьонун оаордьу үрэх баста- р ы гар таһааран мууннартаан кэбиһэр. Оа кэннэ бэйэтэ өрүһүн баһыгар боауот охсунан маһ ы н оаугун ууга кутан уһуннарар, с ы а- баҕын-мутугун оаордьу ууга ыытан танҥары уһуннарар. Оа аата: "Ааын (өрүс саааат ы гар) оаорор баар буоааахтарына, маны көрөн, бу үөһэттэн киһи-дьOн иһэр б ы һ ыы лаахтар диэн сэрэйэн биаэ олордунар, ол кэннэ кэннибиттэн эккирэтэн иһэр баар буOалаҕына, кэлбит суолбун сүтэрдинэр", —диэн аҕата Татаар Тайма сэһэнинэн олугун, с ы лбаҕ ы н ыытар суола буолара үһү. Ол г ы нан Эллэй дьэ сOҔOТOҕун устан, болуоттанан Чаара үрэҕин төрдүгэр тиийэ киһини көрсүбэккэ устан кэлэр. Аара айан ы гар ХOргуйдаҕ ы на, били аҕатын отонуттан ы аан сиэн иһэр. Оа сиэтэҕинэ, тотон-ханан, усҕуран- күүһүрэн иһэр, оа курдук үтүө ас, итии уохтаах сир аһа буоаар. 8 Дьэ оа Чаара төрдүгэр кэаэн киһи с ы адьар, дьон баар (олорор), сүөһү баар ыырын-суолун буаар, көрөр. Ман ы көрөн баран чугуйан дьон баар эбит диэн, үрэх төрдүнэн тумус баар ы гар туораан харыйа хатырыгынан хат ы р ы к отуу туттан, харыйа хатырыга хоаомо дьиэ туруоран хонор. 9 Бу кэаэн хоно с ы ттаҕ ы на, сассыарда уруккуттан да киирэн көрөр үгэстээх (кэтэнэн оаорор) OнөҕOЙ киирэн өрүһүнэн туох кэаэрин-барарын көрө таар ы йа хаам ы тааааб ы т. Оа хаама с ы адьан көрө түспүтэ, арай ити курдук өрүс к ы т ыы т ы гар тумус баарыгар, хар ы йа хоойнугар, хар ы йа хат ы р ы га хоаомо көстөр, буруо баар, киһи оаорор буоабут. Маны көрөөт, OнOҔOЙ дьиэтигэр сүүрэн тахсан бары эр дьонун, күүстээх киЬиаэрин-уоааттар ы н мунньан сэрии, к ы рг ы с сэптээх оностон: "Бу алдьархай буоабут, саҥа дьон кэабиттэр б ы һ ыы ааах, бука сүгүннэбэт дьон буоааахтара, содуомнаЬар майгыннаах саар-