Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

уоттаах к ы рг ы һ ыы лартан тэскилээн, күрэнэммин хоту, Илин Сибиири муннуктаан сыадьаммын биир үтүө өрүс баһын буаан таар ы йан ааспыттаах этим, оа с ы адь ы б ы т буабут өрүспүн Элиэнэ буол диэн ааттаан ааспытым баара, буорун амтана ала дьикти үчүгэй этэ, киһи-сү ө һү сөптөөх дойду б ы һ ыы лааҕа, OЧЧOҔO даҕаны к ы рг ы һ ыы ттан күрэммит дьон дьукку ол диэкки баран сүтэааэрэ. Oа кэннэ бу монгооа омукка оаорор Онохой диэн баар этэ. Oа эмиэ биһиги курдук киһи баара, кини биабит-көрбүт, с ы адь ы б ы т дойду­ та баара, ити билигин Монгооа дойдутугар кырг ы һ ыы буоабут диилаэр онон бука Онохой күрээбитэ буолуо, кини күрээбит буол- ааҕ ы на, Эаиэнэттэн атын өрүһү буауон сатаммат этэ. Б ы а ы р биирдэ оа Дойдуга көрсүһэн, б ы райа с ы адьан кэпсэтэн турардаах этибит. Үтүө сир, үтүө дойду, киһи кута-сүрэ онно тохтуур, киһи- сүөһү үөскүүр дойдута-тубэтэ буоауохтаах барыах, миигин эн хааһахха уган-хаайан ыһык-өйүө курдук сүгэн ис, мин баран иһэр суоагун ы йан иһиэм, оа кэннэ мае киилин кэтэх өттүнэн батан айаннаах (түҥкэтэх, хоту өттүнэн) баран иһиэх", — диэн. 6 Маныаха Эааэй сөбүлэнэн икки хараҕа суох үс сүүс сааһын туоабут кырдьаҕас аҕат ы н Татаар Тайма диэни хааһахха уган сүгэн, оаорор Oаөҕуттан урааҥхай ы скай обаастан бар ы дьоннуун, туе хоту күрүүр. Oа күрээн иһэн аара айаннар ы гар бүтэй хааһах иһигэр с ы тан (хааааан) иһэн Татаар Тайма OҔOнныэр уоаугар этэн сиртэн б у орун ыаааран амсайан көрөр. Oа г ы нан баран этэр: "Дьэ, тукаам, Эаиэнэ диэн ааттааб ы т били кэпсиир өрүһүм бу кэааэ, эн бу өрүһүнэн боауот охсунан таҥнары уста тураар. Бу илдьэ иһэр дьонноргуттан куһаҕан өттүаэрин бу дойдуга үрэх баһынан муун- наран кээһээр. Бэйэҥ бу өрүс сүнньүнэн таҥнар ы устаргар боауо- туҥ маһын оаугун уаахан г ы на оауктуу-оауктуу ууга ыытан иһээр, с ы абаҕ ы н чөмөхтүү-чөмөхтүү ууга ыытан иһээр. Oа курдук ыаа оаорор түбэтин төһөҕө буауоххар дыаы, төһөҕө б ы райан кэабит OнOҔOЙу буауоххар д ы а ы уста тураар. Oа кэннэ мин өаөр чааһым- кэрдиим сугаһаатаҕа буоауо. Мин өааөхпүнэ, ис ырбаахым уоаугун хаппаҕар тOҕус отон, итии дойду отоно сириллэ с ы лдьара буолуо, ол отону б ы л ы р мин б ы райа с ы лдьан итии муораттан кэнэҕэс өлөр-хаалар, ааЬар-туорар күммэр аһ ы л ы к оностуом диэммин ы лан кээлтим баара, ону ылаҥҥын ыһыктанан бараар. Хоргуйдах- х ы на, аастахх ы на-туордахх ы на аччыктаабыккын биллэриэ суөҕа, ол отоннортон сии-аһ ыы ис да өллөнөн кэлиэҕиҥ, күүһүрэн-уOҕуран кэлиэҕиҥ. Итигэннэ унуохпун бу ааттаабыт өрүһүм баһ ы гар өлбүт сирбэр, айаннаан кэлбит суолбар араҥастаан кээһээр. Oл кэннэ ити мин ы йаахп ы нан, туораабакка бардаххына, бу Элиэнэ ө рүс сүнньүгэр OнOҔOЙу булуOҕуҥ, кини бэрт баай буолуохтаах, икки к ыы стаах буолуо, олору биирдэрин маанылаан ииппит Нуурай диэн ааттаах, иккиһин таһарахт ы та иипп и т көйгө С ы ппай диэн