Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

тэһэн, биир кэмҥэ көрөн ити кэпсиилаэрин курдук сэппэрээк б ыы һ ы гар оаорор. Көйгө кыыс Ньыка Харахс ы н ииктээбитэ үрүҥ күүгэннээх күөс курдук үалэн өргө дыаы уостубакка оаорон хаааар, оттон маан ы кыыс Аан Чаҥ ы йа ииктээбитэ сонно сүтэн хаааар. Манан тойонноон: "Бу кэнэҕэс бу көйгө к ыы с дьоааоох, киһи төрдө буоауо, OҔOаOнуO-урууаан ы а буOаааҕа", — дии санаабыт. Оа санаа- б ы т ы нан киирэн Эааэй көйгө кыыһы: "Ньыка Харахс ы н ы ойох ыааб ы н”, — диэн дьонуттан көрдүүр, этэр. Маныаха OмOҔOЙ Баай к ыы һыран, кутуруга, муоЬа суох куочай кугас ынаҕы, биир татаардаах биэни чаастаан арааран биэрэн ба­ ран: "Барыҥ", — диэн ХOддьOҔOр. Эааэй дьахтарыны ы н OмOҔOЙ OаOҕун аааара өттүгэр үүрүааэн, биаигинэн Килаэм диэн сиргэ тиийэн тохтоон оаорор. Били мааны кы ы с күнүүаээн: "Миигин Эааэй ыабата", — диэн т ыы ннааҕ ы нан сүтэн хаааар. 8 Эааэйдээх Килаэм хонуутугар турар Үс тиит диэн ааттанар үс тииттээх сиргэ түһэн туос ураһа туруорунаалар. Ураһалар ы н оЬуордаан, ойууааан оаус киэргэтэааэр. Оа кэннэ сат ыы даабар иһит диэн ааттаан тиктэааэр. Эааэй куйуур баайан ХOМOҔOкиирэн, к ы һ ы н баа ы кт ыы р, айа оностон, арҕаа мырааҥҥа куобахтыыр. Түптэ түптэлээн сүөһүнү угуйан, дьиэтин таһыгар сайыҥы кэ л н-э мунньар. Кини түптэтиттэн с ы һ ыы га с ы адьар с ы аг ы - ы нах сүөһү арахпат буоаар». К ы һ ы н туруору баааҕан дьиэни он о стор: оЬохтоох, үөаэстээх, хороаоох, түннүктээх, ааннаах г ы на тэринэр... Оа оаорон Эааэй үөһээҥи Үрүҥ Ай ыы аарга үҥэр, сүктэр, онон үөһэттэн, кини аагыһынан биир сайын — тигээччи, б ы рдах, күаүмэн диэн ааыс түһэн OмOҔOЙ сүөһүтүн бар ы т ы н Эааэй түптэтин диэки к ы йд ыы р, чөмөхтүүр. Эааэй байар. ӨмөҕOЙ уоаа Баай Баараҕай диэн баай киһи баара сүөһүтэ эмиэ кэаэннэр Эааэй түптэтигэр мусталаар. Кэабит сүөһү OЧЧOТOOҕу майг ы б ы һ ыы т ы нан бар ы та Эааэй баайа, чааһа буоаар. 9 OмOҔOЙ Баай сүппүт, маан ы к ыы һ ы н үс с ы а ы б ы һа көрдөтөн көрөр да буабаттар, сүппүтүн көрдүк сүтэн эрэ хаааар. 10 Биир сайын Эааэй ыһыах тэрийэр. Маныаха чэчир анньан түһүагэ диэн туруорар. Оа кэннэ киһи мэйиитэ эргийэр, бэйэтэ оргуйа с ы адьар с ы аг ы кым ы һ ы н бэаэмнииааэр.' Маҥан с ы лг ы тириитин тэаги б ы раҕаааар. Оа г ы нан бэаэмн ээ н баран Эааэй, оа тэагээбит маҥан с ы аг ы т ы н үрдүгэр аҥаар атаҕ ы нан сөһүргэстээн оаорон, биир ымыйаааах кымыһ ы өрө тутан туран, бар ы аан дайд ы , от-мас иччилэрин, үөһээҥи Үрүҥ Айыыны ааттатаааан ааҕатааыыр. Онуоха Эллэйтэн төрүөбүт баст ы ҥ уоа Намыаҕа Сиаик диэн баара эмиэ аҕат ы н курдук ааҕатаааан бу дайды OаOҕун, сирин-уотун