Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

Сай ы н хатырык отуу, буор ураһа дьиэҕэ олороллор. OччOҔO, OмOҔOЙ аныгы курдук түптэни, туулууру, сохсолууру, айал ыы р ы , уһанар ы , бултууру, ааг ы һ ы , ырыаны-хоЬоону өрүү билбэт көнө Киһи, КЭНЭНДЬOННOOХ-КИҺИЛЭЭХ эбитэ үһү ДИИЛЛЭрЭ. ОНОН OмOҔOЙ OЛOҔOбэрт үгүс киэҥ остуоруйата суөҕа диэн кэпсиилаэрэ. 3 OмOҔOЙ биааэр с ы аг ы - ы нах сүөһү баайдаах, хата OЧЧOҔO даҕан ы "сыагыһыт, ьшахс ы т" хамначч ы т дьоннордоох, кэргэннээх, дьоинор- доох эбитэ үһү. OмOҔOЙOЙOҔO, Ч ы ҥ ы с Хатын диэн эбит. Аан Чаҥ ы й диэн маан ы , Ньыка Харахсын диэн көйгө буоабут икки к ыы стаах; Баай Баараҕай Кэатэгэй Тобук диэн биир уоааах эбит. OмOҔOЙ Баай бэйэтэ Хайаран диэн аҕааааҕа, Сахсары диэн ийэаээҕэ үһү диэн буоаара. OмOҔOЙ оаорор сиригэр OЧЧOТOOҕу кэмҥэ түптэаэтэр сүөһүгэ түһэр үөн-бырдах, күаүмэн диэн, тигээччи диэн биаиги курдук суөҕа үһү. Онон сүөһү, с ы аг ы мээаэ к ы й-б ы рах хааман сүтэааэрэ да үгүһэ үһү. Ону хойуут Үрүҥ Айыы үөһэттэн бу дай- д ы га анаан б ы рдаҕ ы , күлүмэни, тигээччини түһэрбитэ үһү. II 4 OмOҔOЙ бу дайдыга кэлэн OЛOҕуран к ы рдь ы б ы т ы н кэннэ содоруунан эргийэн илинтэн эмиэ өһү-сааһ ы онорон, өстөһөн Элаэйэ-Эааэйэ диэн кэлэҕэйдиир саҥалаах, бэйэт и н к ы тта үс ат ы н додор киһилээх бу дайдыга төрдүө буолан күрээн, Өлүөнэни таҥнары устан Эллэй Боотур диэн кэлэр. 5 Oл кэлэн OмOҔOЙ Баайга хамначч ы т киирэн үаэлиир-халш ыы р уол буола с ы лдьар. Кини тимир ууһа, мае ууһа, алгыстаах киһи буолар. Эалэй оЬох, уолэс-хоро, аан, түннүк оноттуур. Манн ы г ы урук OмOҔOЙдOOХ билбэттэр этэ, ону арай Эааэй онортоон көрдөттүүр. Oа кэннэ дөксө бу киһи — туу, сохсо, айа оноттоон бааыг ы , т ы а буадун эгэагэтин-арааһ ы н буатаан киааэттиир, аҕаат ыы р киһи буоаар. 6 Эааэйи кытта кэасибит үс киһи өрүһүнэн төннөн баран биаиги Өаүөхүмэ сиригэр оаохсуйаалар... 7 Ат ы н дьон к э псииллэр и н курдук, к ы рдь ы к, Эллэй үтү ө -кэрэ дьүһүннээх, суһал-түргэн тутуулаах буолан олус кэрэтик көстүбүт. OмOҔOЙдсюххO ал ы е таптапп ы т. Эллэйгэ OмOҔOЙ к ы рг ы ттара баҕарар, с ы стаҥн ыы р буолан бааттар. Онон OмOҔOЙ Баай эмээх- сининиин сүбэлэһэн Эллэйгэ биирдэ этэллэр. "Биһи икки к ыы сп ы - т ы ттан биирдэрин талан ойох ылан ыал, киһи-хара буол", — диэн. Ман ы Эллэй истэн эрэ кэбиһэр, саҥарбат. Oл курдук с ы лдьан баран Эллэй б ы л ы рг ы сылык б ы һ ыы т ы нан икки к ыы с ииктииллэрин кэ-