Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

2 Ол одолуур ы алын дьоно биир к ы рдьаҕас эмээхсин б а ар үһү, биир эдэр к ыы с баар үһү, биир сүүнэ улахан ат ыы р Oҕус баар үһү. Ол Oҕустуун үс кэргэннэр, уонна Тулуурдаах ойуун абааһ ы т ы н ыы н төрдүөлэр. Эмээхсиннээрэ бүтүн аан дойду ааттаах ойууннар ы н киэннэрэ ийэлэрэ, кинилэри бар ы лар ы н ол курдук ииппит, OҔO- лообут, уһуйталаабыт, улаатыннаттаабыт, ааттаах ойуун оноттоо- бут эмээхсин үһү. К ыы с буOллаҕына, эмээхсин киэнэ кыыһа, с ы - р ыы га сылдьааччы, бар ы га бар ы көмөлөһөөччү уонна аһылык бу- лааччы. 3 Oҕустара дьиэлэрин атт ы т ы гар куруутун с ы тар. Бу Oҕус с ы раа- н ы нан, били иитэр OҔOлуур ойууннар ы н абааһ ы т ы н, биитэр кутун сүрүн, онон уунуохтууллар, оЬотоллор уонна ол Oҕус түүтүгэр тимир биһиккэ уйа онорон, онно с ы т ы аран иитэр үһүлэр, онон кэнн и ки ол курдук иитиллибит ойуун сүүлэ хааннаах (өҕус абааһ ы - лаах) ойуун буолуохтаах үһү. Туауурдаах-ойуун кута-сүрэ оа курдук одоаоно, иитилаэ, хаһан эрэ ситэн-хотон барҕаран, бу тимир биһигиттэн туран, отто дой- дуга күн сиригэр тахсан, Туауурдаах OЙууҥҥа этигэр-хаан ы гар иҥэн хоабоЬон, күн диэки өттун икки атахтаах б ы һа хаампат, ааттаах уауу ойуун буоааары оностон с ы тан, көрө билэ с ы ттана. Арай биирдэ эмээхсиннэрэ кыыһын соруйбут: "Хотуок! М и н амтаннаах минньигэһи амсайбатаҕым бэт өр буоааа, эн отто дой- дуга күн сиригэр тахсаҥҥын, туох эмэ минньигэс амтаннаахта буаан киааэр эрэ, бэккэ аастыбыт, туордубут, эмиэ сэниэтэ ыаы- н ы ахха сөп", — диэбит. Чэ, бэт сөпкө эттиҥ, мин бэйэм даҕаны минньигэһи амса- йыахп ы н баҕаран с ы адьаб ы н, дьэ бардаҕым", — диэбит. Оа курдук кыыс баран хааабыт да өр буоабатах, сотору сOҕус тиийэн кэабит, үөрбүт-көппүт киһи б ы һ ыы т ы нан: "Дьэ ийэкээм! Күн сиригэр тахсаммын, биир бэт баай өтүө ыаага с ы р ы тт ы м о т о оаус мааны үчүгэй дьахтар к ыы стаахтар эбит. Ону соЬутан, кут- таан, кутун ы станнаран ытыспар түһэрэн ы аа ы м, аара амсайан көрүөхпүн бэккэ баҕаран баран, эииигин мөҕүө диэн амсайба- т ы м" — диэбит. Чэ OҔOккOм, үчүгэйдик с ы адь ы б ы кк ы н, аҕала Oҕус, урут мин амсайабын , диэбит эмээхсин. Онно к ы ыс, хоонньун хаһан, сүр- дээх үчүгэй с ы п-с ы рд ы к хрустаааь таас курдук дь э нтсир дьүһүннээх төгүрүгү ыаан биэрбит. Ону ылан эмээхсин төгүрүччү салаабыт. Ол