Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

соЬуйбут: "Эн хайа харахх ы нан миигин көрдүҥ", — диэбит. Эмээх- син: "Хаҥас харахпынан көрдүм", — диэбит. Анараа киһи сөмүйэ- тин сиаимэтээн баран хаттаһат ы н саба баттаабыт да эмээхсин хаҥас хараҕа суох буоаан хааабыт. Онтон ыаата кинини оаох көрбөтөх. 49. СҮЛЛҮҮКҮТТЭР Сүааүүкүн тахсыбытын кэннэ киэһэ уу баһ ы алара сатаммат. Народ кэпсээнинэн буOалаҕына, былыр ханна эрэ ким эрэ диэн ааттаах киһи сүллүүкүн OҔOтун к ы тта бииргэ уутун баһан таһаарб ы т. Дьиэлээхтэртэн ким даҕаны биабэтэх. Түүн утуйбутта- р ы н кэннэ таһ ы рдьа тсҥмут этэрбэстээх дьахтар ытыыр үһү. Өр истэ сатаан баран көрбүттэрэ хааһа суох хатыр маҥан дьахтар кэлэн: 'Oҕөбун аҕалыҥ", — дии-дии ытаан өй мэйдээҕи тулуппатах. Онтон туран били киэһэ басп ы т ы аҕастаах ууларын көрбүттэрэ туох эрэ к ы тара с ы лдьар ы н көрөн баран уулары таһааран тэл г эһэҕэ ТOҔO ыһан кэбиспиттэр. Онтон ыла дьахтар ытаабат буолбут. Онон ити курдук кэпсээн ыраатан бар ы сири саба сүүрбүт. Ити кэпсээнтэн сиэрдээн киэһэ хараҥаҕа күөлгэ киирэн, ойбонтон уу баһан таһаарыы сатала суох буоларын б ы һ ыы т ы нан олох баспат буолтара уһу диилаэр. Сүллүүкүттэр бараммат баайдаах, бүппэт үптээх, аллараа ууга олохтоох, хааһа суох, хат ы р маҕан дьоннор, киниаэр наһаа дь ы аҕаһ ы ттар, өаөрү-сүтэри, байар ы -тайар ы барытын тоаору ыйан- кэпсээн биэрэр дьоннор диэн саха өйдүүр. 50. АБААҺЫГ А КИИРИИ Быаыыр б ы л ы р, ханна эрэ үрэх баһыгар, үрүйэаээх-үрэхтээх үрдүк хайа үрдүгэр биир эвенки булчут туут хайыһар ы н миинэн чокуурунай бинтиэпкэтин сүгэн т и иҥнии тахсыбыта. Бу к ы һ ы н будуаҕан т ы лш ыы кэмэ этэ. Бэргэн ытааччы сарсыарда хараҥаттан киэһэ им сүтүөр д ы а ы бултаан-алтаан, сүгэһэр мунунан бүтүн сүгэ с ы р ы ттаҕ ы на, арай, үрдүк өкөр тииккэ кугас тииҥ өрө таҥнары куһуура с ы адь ы б ы т ы н ытан өаөрөн түһэрэр. Буадун ы абакка эрэ ханна тиийэн кэлбититтэн, ханан д ь иэлиирин мунаара-мунаахсыйа с ы адьан баран, ы а ы ах буоабута.