Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

тойоно: "Мин эйигин үчүгэй баабыскаһыт диэбиттэрин иһин к ы һааҕаааах буоааммын килаэрдим, OЙOҕум оаус күчүмэҕэйдик оаорооччу, наадаб ы н бүтэттэрэн баран таһааран биэриэм", — диэбит. Эмээхсин дьиэ иһигэр көтөн түспүтэ, хаҥас диэки биир дьахтар таа ыы та киирэн өрө мөксө с ы тар эбит. 3 Уруккаттан идэ оностунан хаааб ы т эмээхсин, дьахтар ыксаа- б ы т ы н көрөн, бэйэтин идэтинэн хап сабар дьахтар ы бааб ы скаааан киирэн барб ы т. Дьахтар бэрт үчүгэйдик быыһаммыт, хонугун хо- нуор диэри эмээхсин кинилэргэ оаорбут. Дьэ ас-үөа, уйгу-быйаҥ бөҕө үһү. Онно көрдөҕүнэ, син ынах, с ы аг ы сүөһүаээхтэр, көтөр кынаттаахтар, сүүрэр атахтаахтар, ыттаахтар үһү. Оаор дьүһүннэрэ уу доагунун курдук к ы аабач ы гас күөх дьүһүннээхтэр үһү. 4 Аата хонон баран эр киһи суөҕуна дьахтар сүбэаээбит: "Дьэ, эн барарыҥ кэааэ, халшаскар мин эрим эабэх харчыны биэриэҕэ, ону ыааайаҕын, оа оннугар муохта, бөхтө-сыыста көрдөө, оа үп-ас бөҕө буоауо", — диэбит. 5 Сассыҥҥыт ы гар дьиэаээх тойон эмээхсиҥҥэ эппит: "Дьэ, эмээх- сиэн, эйиигин бүгүн төрөөбүт дойдугар таһаараб ы н, биһиги уу иччитэ сүааүүкүттэр диэн буоаабыт. Күн-хаан тирээн эйигин аҕааан туһанныбыт, оа б ы һ ыы т ы нан бу көаөһүҥҥэр, эрэйгэр", — диэн көтөх мүҥүнан харч ы н ы биэрбит уонна биир баа ы к хат ы р ы - г ы н курдук сону биэрбит. 6 Ону туран эмээхсин харч ы т ы н ыабатах: "Мин бөх-с ыы с киһитэбин, бөхтө-с ыы ста аҕаа", —диэбит. Тойон өс киирбэх муөҕу, бөҕү-сыыһы биэрбит. Уонна эппит: "Бу тахсаргын кытта бар ы та харчы буоауо, ону 7 хонук иһигэр туттан бүтэрдэххинэ сатанар. Онно к ы айбатахх ы на, соа да бөх-сыыс буOауOҕа", — диэбит. 7 Эмээхсин таһырдьа тахсан с ы арҕаҕа оаорон эрэрэ баара үһү, да биирдэ өйдөөн көрбүтэ били тахсан киирэ оаорор сиригэр баар буоабут. Эмээхсин ы рбаах ы т ы н тэааэҕин мунунан харч ы н ы көтөҕөн дьиэҕэ киирбит. Биаи тойон сүбэаээбитин курдук 7 хонук устата тутта сатаабыттар да, сOрҕөтун к ы айбатахтар, онтукааара муох буоаан хааабыт. Оа да буоааар, бэрт эабэҕи туһаммыттар. Дьэ ити курдук сүааүүкүн баай ы н баайданан күннээн оаорбуттар. 8 Хас да с ы а буоаан баран чугастааҕы ыааларыгар уруу буоабут. Эмээхсин онно барб ы т. Оа баран дьону кэрийэ көрбүтэ арай кини тойоно бу с ы адьар эбит. Мустубут дьон оа киһини оаох аахайбат- тар, киһи баар да курдук санамматтар эбит. Эмээхсин кинини тобуау көрө с ы лдь ы б ы т, дьон б ыы һ ы нан таһ ы рдьа тахс ы б ы т ы н көрөн, эмээхсин бат ы һан тахс ы б ы т. Oл тахсан: "Эн миигин биаэҕин дуо, мин эйигин биаэбин", — диэбит. Биаи киһи сүрдээҕин