Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

2 Ити күнтэн ы аа туох да куһаҕан буOабатаҕа буоаан баран, оЬох кэннигэр с ы тар к ыы стара түүнү б ы һа утуйбакка б ы һа мөхсөр, күаэр-салар, с ы һ ы г ы р ыы р идэаэммитэ. Ити иһин кыыс мөҕүааэр уонна таһ ы ааар этэ буоаан баран, оаох тугу да эппэтэ үһү. Арай чуккаах дьахтар ааб ы ннаан ыйы- т ыы т ы гар: "Бүтүннүү түү курдук эр киһи миигин буала, ону к ы тта оонньуубун, кэпсэтэбин", — диирэ. Итини дьахтар дьонноругар кэпсээн биэрбитэ. 3 Онтон кыыспыт иирдэҕэ диэн сэрибиэй кэбистэрэн, абааһы имнэммит дэппиттэр. Онтон ыаа ойуун к ыы рдан көрбү т тэр — истибэтэх, хата ити кэнниттэн чукаах абааһыаара туе дьиэлээхтэри дьиибэлиир идэни буабут. Ынахтарын б ы ат ы н сүөрэн, ар ы т туох да сүөрбэт г ы на ыйыааары баайан испит. Хаһан к ыы с саах күрдьэр буOллаҕьша, кэлэн к ыы ска көстөрө уонна көмөлөһөрө үһү, б ы һата киһи курдук саҥарара, тугу аһ ыы ра, ханна с ы лдьара биллибэтэ дииааэр. 4 Аҕабыт киирэн ыллаатаҕына, хотон иһигэр туран аҕаб ы т ы үтүктэн ыллыыра уонна: "Киэр буол эйигинтэн эрэ куттаммап- п ы н", — диирэ дииааэр. Ити курдук биэс-аата с ы а б ы һа сордообута үһү, оа туххары баайдара баран ы аҕ ы нан б ы һа ойуун к ыы рдара, аҕабыт ыааата са- таабыттар. Хата, кэнникинэн абааһ ы аара к ыы һ ы ран астар ы н араас бөҕүнэн тоаорор, бэйэлэрин б ы раҕатт ыы р идэлэммитэ. Онтон чук- каахтарын олох т ыы ппата үһү. Ити с ы лаар б ы аастар ы гар к ыы һ ы н кытта түүн айдаарарын, аҕыааһарын-мэҥэлэһэрин, күлеэрин тох- топпотох. 5 К ыы ска кэпсээн: "Мин ы раах сиртэн тулаайах буолан манна кэлбитим, саасп ы н ситтэхпинэ ойууна, аҕабыта да суох бэйэм онну- бун булуом, дойдубар бар ы ам этэ, онно тиийбэккэ хонуулара к ы а- раан миигин абааһы көрөн үөҕэааэр, мөҕөалөр, к ы р ыы ллар, ол иһин мин даҕан ы к ыы һ ы рар хааннаах, тардар ты л шрдаах буолам- м ы н, таар мунурбар түһэн, истэ сатаан баран соруйан муокас- т ыы бын, ан ы т ыы ппат буол лахтар ы на, мин да т ыы т ы һ ы ам суOҕа. Онтон эйииг и н илдьэ барыахпын баҕараб ы н буолан баран сатаан айанн ы ахпыт суOҕа. Онон эн бу манна хаалыаҥ, ан ы миигин су- раабыттарын да иһин сураҕым и һиллиэ суOҕа", — диирэ үһү. 6 К ыы с оаох куттаммат, оаох атас оностубут, маҕана төрдүнэн тахеара киирэрэ эбитэ үһү дииааэр. Хойут дьиэаээхтэр даҕаны таар мунурдарыгар к и ирэн күрэхтэспэт, үөхпэт-мөхпөт буоатар. Дьук- каахтара хас да с ы а бииргэ оаорон бараннар көспүттэр. Дьиҥинэн