Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

таҥастаах дьахтар эбит. Кинилэр көссөн баран, бэт үчүгэйдик киһи кэпсэтэр куолутунан кэпсэттилэр. Уоа буOаааҕьша, дьахтар ы , төрдүн ууһун ханна оаорорун, хантан кэабитин ыйытта да, дьахтар киниэхэ үчүгэйдик кэпсээбэтэ. Б ы һат ы н эрэ бу дойдуга буатуу с ы дьдьар дьахтарб ы н диэтэ. Эн соЬуйума, куттаныма, мин абааһы буодбатахпын диэтэ. 6 Онно уоа, эдэр уоаан к и һи б ы һ ыы т ы нан, бу дьахтарга оаус баҕарда, сүрэҕэ тоаугураччы мөҕүстэ, уҥуөҕа хамсаата. Дьахтар ы хам кууһан ыаан уураан-сыаааан таптаан барда. Онно дьахтара даҕаны, эмиэ кинини таптыыр быһьп>ггыйда. Онон кинилэр наҕалыйан толору таптастылар. Онтон арахсалларыгар дьахтар эттэ: "Миигин көссүбүккүн-биссибиюсин икки атахтаахха кимиэхэ да этээйэҕин, эттэххинэ, хайаан да мин истиэм-биаизм, OЧЧOҔO миигиттэн ХOргутаайаҕьш, бэйэҕиттэн хоргутаар", — диэтэ. Ону истэн баран уоа кимиэхэ да этиэ суох буоааа уонна киниаэр өрүү күн аайы даҕаны манна көссүөх буоаауаар. Oа курдук кэпсэтэн тарҕаст ы аар. 7 Онтон ыаа уоа хас күн аайы оа көссүбүт сиригэр дьахтар ы н көссөн таптаһар буоааа. Уонна хайа баҕарар буака уурбут сэбигэр, айат ы гар, чааюсааныгар, туһаҕар, иҥинигэр бар ы т ы гар араас суоа буатар түбэһэр-өаөр буоабуттар. Биир да сэбэ кураанах турбат буоабут. ДOҔOТГOрO буатаабыттарын аҕ ы йах хонук иһигэр ситэн ы аб ы т. ДOҔOТТOрO бары, ордук санаан сөҕөн барбыттар. Дьэ киһи сотору даҕаны буатуурга үөрэнэр эбит диэн буоабут: "Чэ, кыт- т ы һ ы ах ди и р этиҥ, дьэ кыттыс", — диэн ааттаабыттарьш иһин, кини буоабат, кыттыспат. 8 Oа курдук кини, к ы һ ы н устат ы н тухары, били дьахтар ы к ы тар ы ерүүтүн таптаста, уонна буата буOалаҕына, кэпсииртэн кэрэгэй эабэҕи, араас суол хара т ы а күндү түүлээҕин ахсаана дьааб ы та биааибэти бултаата. Саас буллуттан уурайан дойдутугар киирэрэ буолла. Дьахтар ы н букатын ойох ы лан идьдьэ киирэрдии санаан сыдьдьыб ы та. 9 Дьахтара туран эттэ: "Мин көннөрү дьахтар буолбатахпын, мин хара т ы а Байанайын к ыы һаб ы н, онон эн, уоккар ар ы ылаах саламаат кутан баран, тобуктаан олорон араас элэ-б ы ла тылгын этэн, алҕаабыккын истэн бараммын аһыммыт ы м уонна бэйэҥ үчүгэй дьүһүнҥүн, эдэр уолан бэйэҕин көрөммүн, баҕаран таптаатым Oл оннугар эйиэхэ, хара т ы а араас күндү түүлээҕин төһөнү баҕараргынан б и эр д и м . Уонна эйигиттэн хат буолан хааллым, уол OҔO төр ө өтөҕүнэ, Хаҥалас сиэнэ, байанай буOлуOҕа. Аны эн миигин көссүөм диэн саараайаҕ ы н, көссөрбүт манан бүтэр уонна эн миигин кытары биссибиккин икки атахтаахха иһитиннэрэр буOлаайаҕын, иһитиннэрдэргин эрэ, миигиттэн ХOргутаайаҕын, бэйэҕиттэн хор-