Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

да бокуойа суох силаиэ түһэр т ы аһа дьиэтин таһыгар иһилаибит. Онтон кини оронугар с ы пп ы т. Т ы аа т ы аһа эбии сэтэрбит, ыйыааа- быт. Оа б ыы һ ы гар туох эрэ ытыыр дуу, ыааы ы р дуу, икки ардынан саҥа иһилаибит. Киһи туран кыайан утуйбатах, соччо куттаммат буоаан баран хайтах эрэ уута кэабэт. Уаам-уаам саҥа эабээн, араас ат ы н т ы астар /лас масты ы р, охторор т ы астара эб и алэн барбыттар. 6 Өр буолбатка били бэҕэһээ киирэ с ы лдь ы б ы т дьахтар киирэн кэлэн, имик-самык умайа турар уот иннигэр турбут уонна: "Туох сан ааны б у а у н н уҥ . Үнүгэһиҥ үйэтин үйэаэнимэ", — диэбит. Онуоха т у р а н киһи ыксыыр. Сирэйин суOрҕанынан саба т у т т а р уонна сэниэтэ суOҕунан: "БиэрбэппинГ — диэн аккаастаан с ы рбатар. Киирбит дьахтар т у р у о дуо, эппиэти ыдаат, төннөр. 7 Сарс ы н ы гар тахсан уутун сэбин, т ы ат ы н тэрилин, ытын ба- тыһыннара с ы адьан көрөр да, туох да иҥнибэтэх. Бу дойдуттан хайтах, ханна барыан тоакуйдуу с ы таан кэбиһэр да, бачча үаүгэр к ы һ ы н обургу хаайбытыттан иҥнэр. СOҔOТOХ бэйэтэ ан ы ат ы н сиргэ с ы таан к ы айан дьиэ туттара к ы таанах, чугас эргин табыгастаах да сири буабат. Онон: "Дьэ, туохха айыааыбыппыный да, онтукабар с ы р ы ттаҕ ы м", — диэн биир бү т эйд и и санаан кэбиһэр. 8 Хараҥа буоауутугар дьиэтигэр чугаһыыр. Арай оа иһэн көрдөҕүнэ, хайатын үрдэ бүтүннүү уот буоаан сандааран оаорор. Киһи куйахата күүрбэхтиир өр кэмҥэ тохтоон с ы нньанар. Уонна ханна да барар сирэ суох буоаан дьиэтигэр киирэр. Уот т ы аһа күаүбүрүүр. Оа аайы киһи иэнэ тардыаааамахтыыр. Оаус сааынна дьуаайда. Оа OаOрдOҕуна, аан аһ ы ааа түһэр, биаи дьахтар эмиэ киирэн кэаэр: "Эн биһиги аҕаспытыгар үҥүгэскин биэрэр үһүгүн, ону таһааран, биаигин бу хайа хоту кутуругар хаары хаһан баран ты ы ннаахт ыы хааааар ы ахтаахх ы н. Оттон биэрбэт буоаааххына ити үнүтэскэр бэйэҥ дууһаҥ буоауо, оку биалэр", — диир. 9 Эр киһи ыксыыр, үс өттө бүөаэнэр, көрдөһөр: "Бэйэбин күн сириттэн матарымаҥ, оттон үнүгэспин ыаааххыт", — диэн иһэн бөтөн хаааар. Дьахтар саҥата суох дь ы а ы с г ы нар. Киһи туран таҥнан, ытын таһааран дьахтар эппитин курдук хаары хаһар, ытын ыҥырар, с ы т ы арар. Ыт с ы тан баран уоттаах харахтар ы нан иччитин к ө рбөхтүүр. Онтон киһи хаары тарыйан көмөр да ыт хамсаабатка с ы тан хаааар. 10 Киһи дьиэтигэр кэаэн суOрҕаныгар сууаанан устар түүн утуй- баюса с ы тар. Устунан сарс ы арда хааааан сырдыыт ы гар турар. Арай таҥнан тахсан киирэ таһ ы рдьа тахсар, онно көрө түспүт э — бэҕэһээ киэһээ мае мастаан баран, сүгэтин төҥүргэскэ туруору