Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

1 Быаы ы р, б ы а ы р Отто Б ү аүүттэн биир балыкс ы т Өлүөнэ ө рүс бултаах аатыгар бултуу, уу сэбэ тэринэн Бүлүү ө рүһүнэн киирэн танҥары аннь ы нан к э биспит. Өр да, өтөр да айаннааб ы та биллибэт, Өлүөнэ хаба оттотугар турар туруу хайаҕа тиийэн кэлэр. Күһүн к ы дь ы мах киирэр кэмэ эбит. Кэаэн бу хайа аааараа өттүгэр дьиэ оностон тохтуур. Киһибит аата биллибэт, арай баайа-дуола диэн б и ир күөт дьүһүннээх үнүгэстээх эбит. Онтукатын ДOҔOр гынан бииргэ илдьэ с ы лдьар. 2 Айан киһитэ бу хайаҕа олорорго б ы һаарьшан хайа күн кэлиэҕиттэн уу сэбин, илими, т ы а сэбин тайах айат ы н, чааркааны, сохсону туруорбутунан барбыт. Өр кэм устатыгар ииппит сэбигэр сүүрэр атахтаах иҥнибэтэх, илимэр ньалахай салыҥнаах туппатах. Күһүн буолан өрүс к ы дь ы - маҕа киирэн ханна да барар к ы аҕа суох буолбут. 3 Арай биирдэ, куолутунан булдун тэрилин көр ө н баран мэ- лийэн сукуҥнаан хааман испит. Дь и этигэр чугаһаан иһэн к ө р- дөҕүнэ, хайат ы н сOҕуруу төбөтүн оройугар сүүнэкэннээх уот төгү- рүйэн олорор эбит. Айан киһитэ иһигэр: "Аны бу дойдум абаа- һыааах дуу?" — дии санаан баран, дьиэтигэр киирэн уотун оттон чаанньыгын сылыта олаоонугар ууран баран, сүүһүттэн тайанан оаорбут. Оа OаOрдOҕуна, таһыттан уһун хара байбараааах ы рбаа- хыааах эбэнхи дьахтара киирэн кэабит. Ат ы н ы тугу да кэпсэппэткэ эрэ дьахтар: "Биһиги эдьиийбит эйиэхэ иадьиттээтэ, буатуу оаох- суйа кэабит киһи буоаааххына, үнүгэһин OҔOтун миигинэн биэрэн ыытыаҥ үһү. Хас диэбити биэрбэт буоаааххына, буат туһугар са- нааҕын ууруөҥ суөҕа үһү. Онон биэрэргин-биэрбэткин миигинэн биллэр". 4 Кэлбит дьиэлээх киһи ситини сит э истибэт: "Көр эрэ, үнүгэһим о§отун дуостал биэрбэппин", — диэбитин кулгааҕа эрэ истэн хаал- быт. Кырдьык даҕан ы , баайа-дуола, баааыгыраһар санаатын эрэ араадьытара содотох үнүгэһэ эрэ, иннигэр-кэннигэр сүүрэр эбит. Онон ордук ДOҔOр курдук санаан ытын бэйэтин кытта тэҥҥэ аһатан, тэҥҥэ көрөн-истэн илдьэ с ы адьар ы н мүччү тутуон санаата буолбат эбит. Итинник тылы истээт, таһыттан киирбит дьахтар тилир гынан тахсан барбыт. 5 Сарс ы н киэһээтигэр эр киһи булдун сэбин кэрийэн куһаҕана кокуосканы да ылбатка эрэ дьиэтигэр төннөн киирбит. Утуйаары оронун оностон, от таба а х тарда-тарда оаорбут. Арай онтон туох