Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

3 Ахс ы ннь ы ый ахс ы с киэһэтигэр от-мас баһа күаүгүрэн, күн тиит баһыгар түһэн эрдэҕинэ Чахчыгыр Таас ойууну Үөһээ дойдуга үс түүн к ыы ран тахсан, биир түүн к ыы ран түһэн, дүҥүрүн үс төгүа охсон аүҥкүнэтэн: "Түҥүрэттэргит-ХOДOҔOттOргут, ыҥыр ыы ааах- ыаадьыттаргыт, суорумньулаах дьонноргут, уруу-тама буолаары дьэ кэааиаэр, тэһииннэ тутуҥ, аанна аһ ы ҥ, дэпсэтэ б ы раҕ ы ҥ, олбох- то ууруҥГ — диэн саҥа аааайб ы т ы гар тахсан көөттөрө ы йда- ҥатааҕ ы тиит күаүгүн курдук, эҥин-араас к ы таа ы к-эаэмэс, хонор- кугас, аттаах дьон бөҕө бар ы ҥнас г ы на ааааһ ы н СOҔOруу тумуаугар тоаору түспүттэр. 4 Oа кэнниттэн СOҔOТOХТO тута-сөрүөн туран икки харах уота көҕөрбүтүнэн киирэн, хаҥас диэки хаппахч ы га дьахтар саҥата ба- ааҕан үрдүн маһын биир, икки, үс, түөрт диэн ааҕан баран: "О хор бу, отто дойду баай ы н балаҕанын үрдүк маһа мин аҕам балаҕан ы н үрдүк маһыттан икки мае тиийбэт эбит ээ — олус буолар эбиттэр", — диэн сөҕөр. 5 Унуо диэки икки харах уота киирэн биллэриккэ уолаттара с ы тар оронноругар иҥэр, онно уолун саҥата этэр: "О бу с ы лг ы туйаҕын т ы аһа сүрдэннэ тулуйбатым", — диэн саҕаһата (хаана) баран өлөр, биир мааны к ыы һа иҥиир-ситиитин таттаран, эмиэ саҕаһата (к ы рааската) баран өлөр. 6 Ойууну көрдөһөн, тулуйумуна үөһээ үтүөлэрин төттөрү үтэй- тэрэр. Чахчыгыр Таас ойуун дүҥүрүн үстэ-түөттэ охсон төттөрү алҕаан-туOЙан үтэйтэлиир; ол, кэнниттэн, аҕ ы с уола, аҕыс к ыы һа бар ы саҕаһалара төҕO түһэн өлүтэлээн бараллар. Онтон барҕа баайа, сүөһүтэ сир аайы, аҕ ы с үрэҕинэн хамс ы к-өлүү булан өаөн д ы гдаһан баранарга барар. Уот Айах Кудуҥса обургу бачча буоауох нииччэҕэй-тирб э ҕэ б ы ст ы батын б ы һ ыы т ы нан биир эрэ Аан Өрүөчэй диэн куһаҕан дьүһүннээх уоаа куһаҕан биир баат ы н ыы н т ыы ннаах эрэ ордон хаалаааар. Онон кэнники кэмнэргэ отто дойду хамс ы га- дьааа ы га киһиэхэ-сүөһүгэ суох буоата үһү диэн буоаар. II 7 Кэнники Уот Айах Кудуҥса баай аар ы ма к ы рдьан баран, барҕа баайа баранан, дьоао-соргута тохтон баран бэйэтин дэҥнэнэн өаөр. Биир ааттаах уауу ууһу буаан өаөрөөрү г ы нан туран куттааҥ "Биир үтүө атах эти түстэҕинэ (уурдахха), бэйэтинэн б ы һа түһэр с ы т ыы к ы а ы ста (быһахта) онорон, хатаран биилээн аҕаа", — диэбитигэр