Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

Онтон ы ла ыйга к ыы с оргуЬуохтаах ы аҕаһ ы н сүкпүтүнэн турар иччи буолта үһү. 36. ХАЛЛААН КЫРГЫТТАРА 1 Быаыр, сүүсчэкэ с ы аааахха, Амма-Наахара сиригэр Тодой диэн ааааска үс үрүү соако таҥастаах, б ы аааттаах, эгэа-тэгэа унуохтаах к ы рг ы ттар эмискэ баҕадьы биир сарсыарда күн тахсыыта баар буоабуттар. Киниаэр кырдаа сиргэ тохтообуттар, атахтар ы н төбөтүнэн дэгинҥэһэн, иаииаэрин төбөтүнэн сиэттиһэн, көтүүлэригэр сөп түбэһиннэрэн "оЬуокай-эЬ и экэй" диэн ыааыы-ыа- а ыы оонньуу с ы адь ы б ы ттар. Онтон ити сир туһунан турар т у руук хайаҕа, үөһээ кэтэҕэр, баааҕан оностоннор уонча с ы а оаорбуттар. 2 Киниаэр биир кутуруга суох кугас ы нахтаахтара биллэр. Оа ы нахтар ы н икки көстөөх сиргэ, ыарҕа боауогурда, иадьэн ууаатаа- аара үһү. Сарс ы арда аайы биир дьахтар ойбону тэһэ киирэр үһү, да суоаа оаох көстүбэт үһү. Оа курдук ы нах ууауу киирбит, тахсы- б ы т суоаа букатын б и ааибэт үһү. Дьэ, ити курдук туох да куһаҕаны даҕаны, үчүгэйи даҕаны онорбоюсоаор олорбуттар. 3 Арай биирдэ биир булчут киһи хайан ы тэлаэҕинэн, кэннинэн эргийэн ити к ы рг ы ттар балаҕаннарыгар тахс ы б ы т. Балаҕантан бур- б у р буруо тахсар үһү. Дьиз иһигэр көтөн түспүтэ үс дьахтар үрүҥ көмүс иньнэнэн, мачык солко саб ы нан чараас ииһи иистэнэ оаороааор үһү. 4 Таһ ы ттан киирбит киһи "Кэпсээҥҥит", —диэбит. Онно ким да хайыһан көрбөюсө эрэ кэмниэ кэнэҕэс биир дьахтар: "Суох", — эрэ диэбит. Киһи турбахтаан баран тахсан бара турбут. 5 Дьэ, дOҔOOр, дьиэбэр бардарбын диэн бара сатааб ы та сордонон- сордонон б и аи баааҕаҥҥа ти и йэн кэабит. Дьэ кыһыйыы бөҕөнү к ы һ ы йан даҕан ы , саат ы рҕаан даҕаны к ы рг ы ттар баааҕаннар ы гар киирбэккэ дьиэтин диэкки бара турбут. Оа бардар баран соа да дьиэтин буабакка эмиэ били баааҕаныгар төннөн кэабит. "Бээ, бу туох ааттаах к ы һааҕатай ДOҔOOр, к ии рэн кэпсэтэн көрүөххэ", — диэн баааҕан иһигэр көтөн түспүт. 6 Оа киирбитэ — биаи мааҕ ыы н "суох" д и эн кэпсэппит дьахтара күаэн м и чээрдии, мичээрдии "Бу төҕO төннөн кэлаиҥ?" — диэбит, ону туран биаи буачут киһи хайтах төннөн кэаэ турбутун с и һ и аии кэпсээн биэрбит. Ону и стэн баран д ь ахтар эппит: "Дьэ, оччодо ити