Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

буоаан. Арай биир т ы аа суох киһи ордо с ы лдьар. Ону тойон к ыы л буулаан эһиннилэр бу дьон дииалэрэ. 5 Ат ы н да нэһиаиэк дьоннорун (хоро нэһиаиэгин) бууауур. Хас дэаэгэй тойону дэҥҥэ өаөрдөхтөрүнэ, өаөрбүт киһи көт ө ҕөн т ы аҕа таһаарыахтаах уонна төҕус тиити биир сиргэ сөҕус тураааар ы н эргийэр уонна оа төҕус тииттэн биирдэригэр төрдүгэр иин хаһан баран, тиити икки иаиитинэн ууран кууһан олорон, үргүөхтээх бии иин иһигэр. Уонна сүһүөхтэринэн атаҕ ы н к ы нат ы н б ы стаааан ба­ ран бар ы тьш түүаэри, с ы ҥааҕ ы н ыыран баран, көмөн кэбиһэр бу и иҥҥэ. Көмөн баран кэннинэн хааман барар ы раахха д ы а ы . Бу төҕус тиит эһиилигэр хатан хаааыахтаах. Oа онуоха тиити бууауур үһү бу хотой. 6 Сорох ардыгар биир тиити кууһан оаорон, күөс кэтэрдэн баһыгар, ииҥҥэ көмөн кэбиһэааэр уонна тааһ ы нан баттатаааар. Көмөааөрүгэр: "Үйэттэн үйэ туххары саха бараан баарын туххары эргийээйэҕин — таастыы тимир!" — диэн алгыыааар. Бу курдук г ы ннахтарына, бууааабат. 22 ТОЙОН ДЬОЛО 1 Быаыр Аэприэн диэн Үөһээ Бүлүү киһитэ баара үһү. Oл киһи б и ир т ы һаҕастаах, биир ы нахтаах эрэ, OЛOҕунан бэрт дьадьаҥ ы киһи эбитэ үһү. Бу киһи киэнэ биирдэ т ы һаҕаһа сүтэн хаалар, ону көрдүөн- көрдүөн биир сиргэ тиийэн көрбүтэ: ити курдук толоон ортотугар ала дьүһүннээх Тойон к ыы л* т ы һаҕаһ ы н охторон сэмнэхтээбит үһү. Oл сэмнэҕин үрдүгэр олорон эрэ, сии олорор эбит үһү. 2 Маны көрөөт, Аэприэн маһы сулбу тардан ылан: "Дьэ, мин кинини — бу айыааах сиэбити баһын дэаби с ы нньан өаөрдөҕүм", — диэн сүүрэн тиийэр. Онуоха Тойон атаҕ ы нан куотан тэскилиир, маны киһи эккирэтэн ситэ батт ыы р. Онуоха Тойоно эргиллэ түһэн киһи курдук бокуауоннуур. Ону көрөн киһи: "Бэйи, үчүгэй к ыы а б ы һ ыы ааах, ТOҔO эрэ көрдөһөр курдук бокуауоннуур", — диэн өаөрбөккө эрэ төннөн кэаэр. Oа кэаэн т ы һаҕаһ ы н сэмнэҕин араҥас мае онорон үрдүгэр аргыааан биэрэр. Онтон дьиэтигэр төннөн кэлэр. 3 Oл кэлэн баран, үс хонон баран, киэһэ тахеан ки и рэ турбутугар үөһээттэн, дь и этин үрдүнэн Тойон кэлэн эргийбит. Oл эргийэ тур-