Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

И к к и с ч а а һ а МИФТЭР УОННА ЛЕГЕНЛЭЛЭР 21 ТОЙОН КЫЫЛ ХАҤАЛАСТАР ТАҤАРАЛАРА 1 Быаыр Хаҥааас төрдө киһи к ы рг ы стан күрээн иһэн* б ы старан, аһа суох буоаан, өаөөрү с ы тар үһү — сааск ы бэриэмэҕэ, хоргуйан. Онно туох да буату, сир аһ ы н буаумуна өаөрө буоаан с ы ттаҕ ы на, хаастар тиийэн кээатэригэр хантан да кэабитэ биааибэккэ тойон к ыы л кэлэн биир хааһ ы тэбэн түһэрэн биэрэр бии киһиэхэ. Ону ы лан сиэн, онон уOҕуран, өлбөккө буатаан аһ ыы р ы гар тиийэр. Онон Хаҥааас төрдүгэр тойон кыыа таҥара буоата үһү*, быстаран өаөөрү с ы ттаҕ ы на. 2 Быаыр мин OҔOэрдэхпинэ, к ы рдьаҕас эмээхситтэр тойон к ыы - а ы дэҥ кэриэтэ көрдөхтөрүнэ: "Таҥараб ы т Тойон к ыы а с ы дьдь- ар", — диилаэрэ. Онтон утумнаан к ы рдьаҕас дьон, оа курдук хааһы тэбэн биэрэн биһи төрдүаэрбитигэр таҥара буоата үһү диэн кэп­ сээн бараааара — тойон к ыы л туһунан, өлөрөрү буойаллар этэ, буулуо диэн. 3 Быаыр биир бэт баай төрүт ыаага — мин ыаабар, биир ааа хотой кэаэн, сайын от саҕана дьиэ таһ ы гар кэаэн, куауну тутан сиэбит. Ону тутан сиэн эрдэҕинэ, дьиэаээх киһи ТOһOҔOННOНкөхсүн үнтү к ы рбаан өаөрөн баран, киааэрэн: "Мин кулуммун сиэбитиҥ курдук эйигин да сиибин !" — диэн эттиэн-эллиэн сиэн кэбиһэллэр кэргэттэриниин. Бу киһи сотору сOҕус г ы нан баран ыадьдьар — ойууну к ыы рдарар. 4 Онуоха ойууна Хара Суоруну киааэрэн баран этитэр: "Төҕус үйэ туххары ыччаккыттан иэстиэм, көхсүн аҕай, ийэҥ ууһун эһиэм; аҕаҥ ууһун аһ ы ам!" — диэн көрдөһүүнү ыаымматах. Онуоха туран, бу бэт уаахан хааыҥ ийэ ууһа дьон быстан хааааыаар, бары сэлаик