Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

баһ ыы ба. Дьэ, биаигин манныгы этэбин. Ыһ ы ах оонньуутун сурүн тутааҕа тустуу буоауохтаах. Онон тустуута тэрийиэҕиҥ. Эһиги бары да үчүгэй сOҕус OҔOаөр кэаэ с ы адьар б ы һ ыы ааахх ы т. Биһиги, билэргит курдук, Нуой диэн бөҕөс киһилээхпит. Онуоха үчүгэй аҕай киһигитин киааэриҥ", — диир. Мархааар үөрсэ түһэааэр. 3 Итинник т ы а ы кинилэр кэтэһэ с ы адь ы б ы ттар эбит. Сэрбээк Өаөксөй, дьоннорун с ыы майдаан баран бастаан саамай с ы т ыы -чо- буо киһитин Дуйаҥ Өаөксөйү киирэн хоаонон көрдүн диэн б ы - һаарар. Тустарга Дуйаҥ буOаааҕына оаус баҕааааҕа үһү. Нуойга тиийэн: "Марха эдэр тустууга Дуйаҥ Өаөксөй эйиэхэ т ы ааанар", — диэбиттэр. Мэгэдьэк аатырб ы т бөҕөһө Нуой туран дархаһыйбыт, "Оа Дуйаҥнара диэн адьас чөаOҔOр уоа буоабат дуо? Оа миэхэ т ы ааанар үһү дуо? Бээ-бээ, манна кэаэн харахпар көһүннүн эрэ", — диэбит. Ону Дуйаҥҥа этэааэр, онуоха: "Күн аҥаара үнтсүү т ы аа эппит киһини таба көрбөтөх ханн ы к уауу дьааа ы э битэй", — диэ­ бит. Онтон эдэр бэйэаээх киһи ы станан тиийбит уонна, түһүагэ иннигэр киирэн, атаҕ ы н төбөтүнэн үстэ хоаоруктаат: "Муостаах- туйахтаах буоабатахпын, көстөр дьүһүнүм бу баар, туохпун кө- рөөрү гынаҕытый?" — диэн баран сүгүрүс гыммыт. Онуоха Нуой: "Ээ, па-па! OҕOтө, ньуадьаҕайа бэрт эбит. Ити OҔO миигин кытта тустубатын. Били ааттаах Хордой уоаа Өндүрүүскэ кэасибит диэбиттэрэ. Хата, оа киһиаэрин к ы тар ы тутуһан көрүөм этэ", — диэбит. 4 Ити кэмҥэ: "Биһиги Нуойбут туох-ханнык киһини м ыы нар ы й? Ити OҔOну миэхэ чугастан көрдөрбөккүт ээ, Нуойга түбэһиэхчэ киһи т ы ааан ы ан сөбө суох этэ", — диэн бэрт сөҥ саҥа иһиааэр. Дуйаҥ Өаөксөйгө: "Эйиигин аны аарыма кырдьаҕас Манчаар ы Ба­ һ ы аай көрүөн баҕарар”, — дэспиттэр. Дуйаҥ Өаөксөй, төһө даҕаны сүөһү көтөҕүн курдук сирдэрэн, абаран-сатаран турдар, киэҥҥэ киирбэккэ, баарга баппакка, эҥин-дь и кти с ы р ыы аар ы нан киэһээҥ- ҥи кэпсээҥҥэ, сарсыардааҥы сахсааҥҥа киирбит Манчаары Баһы- аайы таарыйа бэйэтэ көрүөх санаата көтөн түһэр. Тиийбитэ, уҥуOҕунан орто, хара хаастаах, к ы р ыы ааах мурун- наах, үрдүк сүүстээх, уһун ньOаOҔOр сирэйдээх, саааырб ы т чанчык- тардаах тараҕайдыҥ ы OҔOнньOр, т ы ҥ ы рахтаах көтөр курдук, уот- таах харахтар ы нан өтөрү-батар ы көрө турар үһү. Марха диэки OҔOну к ы тар ы OҔOнньOр кэпсэтэ түспүт уонна Нуойга тиийэн эппит: "Сүөһү эриэнэ таһыгар, киһи эриэнэ иһигэр буоаар баҕайыта. Бэрт ньиабэгэй дьүһүннээх, киппэ уҥуOхтаах-арҕастаах OҔOну сэниир эбиккин ээ. Баҕар, ити сэнээбит OҔOҤ эйиэхэ тэнҥээх ДOҕөр буо- ауOҕа". "Ама, дөҕOр, ама ДOҔOр, итинник куйа көрүҥнээх OҔO миигин- нээн сиэтэҕэй. Дьэ, бэркэ да этэн эрэҕит. Айыыаааҕын, киирэн