Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

ч ы каат Уйбаан отуутугар, куобах суOрҕанын түөһүгэр д и эри ар ы - йан, утуйа с ы тар үһү. Манчаар ы , батыйатын өрө туппутунан отууга киирэн, утуйа с ы тар киһин и өйдөппөккө өлөрөн бар ы аҕ ы н санаата буолбатах. Уһугуннаран, бэйэни билаэрэн баран өлөрөр ордук буолуо дии санааб ы т. "Хачыкаат Уйбаан, дорообо! — диир Манчаар ы , анараа киһи сөһуйа түһэр. — Эн дOҕөруҥ Манчаар ы Баһылай кэлэн турабын". Манчаары бат ы йанан Хач ы каат ы төбөтүн сиигинэн түһэрэн эрдэҕинэ анарааҥ ы та суулуу туппут куобах суOрҕанын тоЬуйан биэрбит, ол кэннэ чыпчылыйыах түгэнэ бат ы йан ы төлө охсон ы а- быт. Манчаар ы , дьулайан, отууттан сулбу ыстанан тахсан, атахха билаэрбит. Б ы а ы рг ы киһи тимир оааоонноох буоаара үһү. Хач ы ­ каат Уйбаан, оа т и мир оааоонун ылбыт да Манчаарын ы эккирэппит. Хач ы каат Уйбаан Манчаарыны ситиэхчэ буоабут. Манчаар ы сүүрэн тиийэн үрүйэни ойон к ыы рапп ы т. Биирдэрэ бэтэрээ туран хаааб ы т. Манчаар ы үрүйэ унуор тахсан туран бу курдук эппит: "Дьиҥэр, мин эйиигин өаөрөргө сананан кэабитим . Киһини өаөрөргө букатын ыйааҕа суох эбиппин. Оттон эн Одун Хаантан оноЬууааах, б ы стах өаүүгэ өабөт, бигэ ыйаахтаах ки һи эбиккин. Манчаар ы иккиһин кэаэн эккирэтиэ диэн ан ы хаһан да өйдөөбөтсанаабат буоааар. Аны эйиэхэ эргиаиннэхпинэ — иэч- чэҕим эргийдин, эн диэки хайыстахп ы на — хаалдь ы г ы м хайынн ы н". Манчаар ы эппит т ы льш толорбут. Хачыкаат Уйбааҥҥа өһүөлшьү санаат ы н өһүлэн, хаһан да эргиалибэтэх. 20. МАНЧААРЫ МЭГЭДЬЭК ЫҺЫАҔАР 1 Сай ы н, от-мас сиаигиаии с и тэн эрдэҕинэ, б ы а ы р биирдэ Мэ- гэдьэк сэттэ сүүс сүөһүаээх бастыҥ баайа Дайы ы аа Күөгэаэп уйгу тунах ыһыаҕын ыһар. Оа ыһыах сураҕын истэн, Марха уаууһун Түмүк нэһиаиэгин кинээһэ аатырбыт Сэрбээк Өаөксөй диэн киһи , Мэгэдьэктэр үрдүк ааттарын ыааары, үтүө сурахтарын сууллараа- р ы , тOҕус туйгун тустуук уонна к ы т ы г ы рас дьоннордоох, аат аат- таан, албан дьан ы йан, онно тиийэн кэлбит. Ол төҕус киһи иһигэр Түмүк бастыҥ күүстээхтэрэ Хордой уоаа Өндүрүүскэ, Хондуруун уонна Хоруаа туйгуттара Дуйаҥ Өаөксөй, Хара Хоруодьа, атахтаах атамаана Дьаҥкы Сэмэнэ барсыбыттар. 2 Ыһ ы ахха тиийэннэр Дуйаҥ Өаөксөй уонна Хара Хоруодьа үҥкүү тыаа этэн дьэргэадьитэн, дьону уааханнык кэрэхсэппиттэр. Дайы ы аа Күөгэаэп, Марха дьонун убаастаан-ытыктаан, кымыс иһиит и гэр туспа оаордон, боссоон м аан ы аааб ы т. Дьэ, ол кэнниттэн ыһыахтаах к ы рдьаҕас манн ы к этэр: "Марха OҔOЛOрO, кэлэҥҥит мин ыһыахпар үтүө көрү-нар ы көтөхпүккүтүгэр уаахан махтаа-