Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

киһиаэрэ эбит, дьиҥэр туох да уаахан буруйа суох ки һи эбит диэби т тэр. Онон эйиигин б ы ыһ ыы рга диэн быһаарбыттар". 7 Ити кэмҥэ биаи хаппахчыга сыппыт Хачыкаат Уйбаан, OЙOҕун хоонньуттан туран, саар ы этэрбэһин с ы г ы нньах атаҕар анньыммыт, б ы ат ы н баанар бокуойа суох этэрбэһ и н айаҕар сим имм и т. Хачы­ каат ойобо, Манчаары сэптээх буоаан эрб и н ө а ө рүө ди э н, куттанан, ыытымаары, этэрбэһин айаҕ ы ттан тардыһа сыпп ы т. Хач ы каат киниэхэ ү ө с биэрбэккэ, хаппахч ы аанын т ы аһаппаюса аһ ан тахсан, Oһөҕу кэннинэн эргийэн, оЬох уҥа чанч ы гар батыйа үрдүгэр оаорор Манчаар ы га үөмэн кэабит. Oа кэаэн бат ы й ат ы н иаиитин т а һ ы нан түөрэ охсубут, бат ы йа уга буагу барбыт, бэйэтэ к ыы райан хаааб ы т. Хачыкаат Уйбаан Манчаарыны синньигэс бииаиттэн ы а ард ыы кууспут, онуоха биирдэрэ суабу түһэн биэрэн төбөтүттэн харбап- п ы т, онтон аапп ы йан иккиһин харбаан, Хач ы каат Манчаарыны дьэ синньигэс бииаиттэн ы аб ы т. Хамначчыттар киэһэ биаи тойотторун сOрудаҕ ы н тоаорботох- тор, өтүүаэрин киллэрэн бэлэмнээбэтэхтэр. С ы рсан тахсаннар, сүөрэр бокуойа суох б ы һ ы та с ы нньан киааэрэааэр . Ол түгэҥҥэ Хачыкаат Манчаар ы л ыы н куустуһан баран, өр ө м ө хс ө с ы та а а ар үһү. Уолуйбут куттаммыт халшаччыттар били дьон үрдүлэригэр түһэн кэагийэн киирэн барбыттар. Хачыкааттара хаһ ыы т ыы р ы н истибэккэ, кинини Манчаар ы н ы кытта бииргэ кэагийбиттэр. Онуоха Хачыкаат Уйбаан OЙOҔO Чөнтсө Настаачч ы йа уонна Бэрт Маарыйа тахсаннар быһа хаһыытаабыттар: "Эһиги киһи хаһ ыы т ы ыр ы н ТOҔO истибэккит? Ыттар ыт буоа- аугут, Уйбааҥҥыт ы н кытта кэагийдигит буоабат дуо!" — диэбиттэр. Халначчыттар, дьэ өй ыааннар, урукку кэагиэаэрин сүөрэн, Манчаар ы аар ы н кэагийбиттэр. К ы һ ы а Кыыс Сиаип уоттаах хар- даҕаһынан кэлгиааэ с ы т ар киһини үстэ төбөҕө биэрбит. Онно Ман­ чаары кыһаааыбатах. Онтон Хач ы каат Уйбаан иаиитинэн чэчэгэйгэ охсубутугар, туймаарбыт уонна: "Чэ, сөп буолаум, иккиһин охсума, м ин дOҔOрум эбиккин", — диэбит. 8 Ити кэнниттэн Манчаары дьиэ үрдүн буора б ы тар ы й ы ар диэри үс төгүа хаһыытаабыт. Инньэ г ы нар ы н кытта дьиэ үрдүттэн түһэн, с ы рсар дьон атаҕын т ы аһа иһиааибит. Манчаары м анна үс нуучча дOҔOттOрдOOХ кээатэ үһү. Дьиэҕэ киирэригэр: "Тутуауннахп ы на хаһыытыам, OЧЧOҔO бэйэҕитин бэйэҕит биаинээриҥ", — диэн сэ- рэппит. 9 Манчаары кэагиааэ с ы тан эппит: "Мин манна ким и да өаөрө-хаа ыы кэабэтэҕим. С аҥ аһ ы м Бэрт Маар ы йа үтүө сэбэрэтин көрө кэабитим . Биаигин тутуауннум , кэагиаинним , кимиэхэ да куттала-суоЬа суох киһи буоааум , Бэрт Маарыйаны көрүһүннэриҥ.