Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

2 Манчаар ы төһө да онно-манна саһа сыр ы ттар , сибээстээх дьо­ но үгүс. Онон Чоочо Баай хайдах с ы лдьар ы н, тугу г ы нар ы н барытын билэр. Биирдэ OҔOннызр иһэ ыалдьыбытын, сотору-сотору т а һ ы рдьа OрҕOстөр буоабутун истэр. "Дьэ, бэйи! Мин оттон, тахсан киирэр сиргэр кэтэһэн, сиһин үөһүн б ы һ а ытыам", — диэн, бинтиэпкэ сааны ииттэн, Чүүйэ үрдүгэр тиит төрдүгэр саһа с ы тан кэтэһэр. Иһэ ыаадьыбыт OҔOнньOр өр буоауо баара дуо, түүаээх түөһэ на- райан, баттаҕа өрүкүйэн, сүүһэ мырч ы стан, бу с ыы г ы наан, ынчык- таан тахсан кэаэр. 3 OҕOнньOр чохчойон оаорбутун кэннэ, Манчаары үс төгуа к ы ҥаан көрөр да — атаҕ ы н тиҥилэҕиттэн төбөтүн оройугар диэри дьыр г ы на түһэр, уҥуөҕа уу испит с ы аг ы а ыы хааыр-босхо барар. Онон саатын с ы аа ы гар к ы айан килаэрбэт, с ыы һа-хааты кыҥы ы р. Иһигэр: "Сиргэ түспүт сэрибиэйим, окко түспүт оноЬуум Чоочону к ы айан өаөрөөйөҕүн диэн айб ы т эбит буOаааҕа", — дии саныыр. OҕOнньOр оронон туран барб ы т ы н кэннэ, Манчаары тэскиаиир. Ити курдук Чоочону өлөрбөтөх. Кэлин дOҔOттOругар: "Ч 0040 Ҕ 0 илиим барбатаҕа, сотору бэйэтэ даҕан ы өлүөҕэ. Кини айыыааах дууһатын б ы спатаҕ ы м да ордук эбит", — диирэ үһү. 18. КЫЫС М ААЙАНЫ КҮРЭТИИТЭ 1 К ыы с Маайа диэн ааттаах дьахтар Мэадьэхси сиригэр оаорбут. Киниэхэ: "Манчаары ойох ыаа тиийиэм", — диэн иадьиттээбит. Ол сураҕы истээт, дьахтар н э һиаиэгин бөтөстөрүн, 30-ча киһини мун- ньан, харабыллатар. Ол дьонноро бары саалаах-сэптээх, уауус орос- пуойун тутаары, бэаэмнэнэн оаороааор. 2 Оа оаордохторуна, биирдэ, күнүс туус м аҥан аттаах мааны кииһи тиийэн кэлэр. Ханн ы к эрэ баай ки һи уолаб ы н диэн дьоЬун- наахтык туттунар. "Суолга Манчаары көрсүө диэн, дьиксинэ- дьиксинэ кэааим , хата, киһиаээх-сүөһүаээх сири б у ааум Хайдах СOҔOТOХ ороспуойу к ы айан туппаккааар, м энээк тараҥнатан , дьону куттууааара буоааа!" — диэн т ы ллаһар. 3 Били дьоннор Манчаар ы н ы тутарга сананан оаороалорун ту ­ һунан киниэхэ кэпсииллэр уонна бар ы сааларын-сэптэрин көрдө- рөллөр. Ону Манчаар ы көрө-көрө хайҕаталаабыта буолар уонна кэннин диэки оронно кыстаан иһэр. Бүтэһик ки һи саат ы н көрө олорон, дьиэ үрдүн диэки эһэн "бар" г ы ннарар уонна хаһыытыыр: "Мин Манчаар ы б ы н, чэ миигин бэрт дьоннор тутан көрүҥ эрэ! — дии-дии үрдүлэринэн ытыалаан субурутар. Били 30 бөтөстөр, ким аанынан, ким түннүгүнэн, ойуур диэки куоталаар. 4 К ыы с Маайа к ы аана түһэн баран, хаппахчатыгар киирэн хата­ нан кээһэр. Манчаар ы , ойон тиийэн хааҕаны кырбыы-кырбыы,