Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

17 Тэппээк Мэхээлэ бэйэтэ буOлааҕына кэнникинэн к ы рд ь ан бар- б ы т, икки хараҕа суох буоабут. Уоааттарын, к и йииттэрин, сиэн- нэрин көрүүаэригэр-харайы ы аар ы гар оаорбут. Оа OаOрдOҕуна, арай, биирдэ Аааааах х о ту өттүгэр, хара с ыы р үрдүгэр, сарс ы ар- дааҥы ы нах ыамыттан күн ортото буолуор диэри биир киһи, олох хамсаабакка, Тэппээк дьиэтин көр ө н баран дьирэааэн турбут. Ону Тэппээк кийииттэрэ уонна сиэннэрэ, бааай эрэ өр көрө с ы адьан баран, муодаргыы санааннар, OҔOннюрдOругар киирэн кэпсээ- биттэр. Онуоха Тэппээк Мэхээаэ уот иннигэр ат бастаах тайаҕар баһын ууран оаорон эппит: "Оо, дьэ оаорбуппут с ы ччах! Б ө аүүҥҥү түүабүнэн буOаааҕына, биаи OҔOм Манчаары кэаиэхтээх этэ. Оа кини кэаэн турдаҕа буоауо. Дьэ аата суох аадьархайы, иитэ суох иадьиккэйи онороро буоауо. Мин б ы а ы р киниэхэ абааһ ы к ыы һ ы н баайбытым, ону билэн иэст и и кэллэҕэ дии", — диэн. Оттон күн ортотун саҕана Манчаар ы Баһылай, бинтиэпкэ саа- т ы н сүгэн, бат ы йат ы н тайахтанан, с ы лг ы түөрт ой о доЬун к ы б ы нан, дьиэҕэ киирэн кэлбит. Этин остуолга уурбут, батыйатын сиргэ батар ы асп ы т, ол угун үрдүгэр олорбут уонна: "Дьэ Тэппээк ойуун, убайым OҔOнньOр! Мин эйиигин бэйэм булуубуттан-талыыбыттан урут аһата-сиэтэ илик этим, ол иһин ити икки илии хаһаааах с ы аг ы түөрт OЙOҕөһун аҕаааым, итини — мин барбытым кэннэ миннэнээр, аһаар-сиэр. Билигин эйиигин, түөрт харахтаах хара ыты, таһыйаары кэаэн оаоробун. Мин аабан ааппын аадьапп ы т, дьOһүн сурахпын сууйбут, таптыыр OЙOҕу хоонньоЬуннарбатах, төрөтөр OҔOну төакөаөппөтөх, ааа уоту отуннарбатах, аааһа дьиэни тутуннарбатах, иитэр сүөһүнү күрүөаэппэтэх, аан ийэ дойду абы- рааыттан амсаттарбатах, күн ийэ дойду күндүтүттэн туһаннарбатах эн баар эбиккин. Бүгүн ону иэстэһээри, ириэнэх суоагун ирдээн, тон суоагун тордоон, бу тиийэн кэлаим. Дьэ, хатааскы иэҥҥин хаптаҕай батыйабынан хаб ы рҕачч ы таһ ы йар ха- тааннаах кэмим кэааэГ' — диэбит. Онуоха Тэппээк ойуун: "Ээ, кукаам, Манчаары Баһыааай, мин урут эйиэхэ, к ы рдь ы к, б у руйу-айы ы н ы онорбуттаах э т и м Оа Чоочо Баайы утар ы туруо- раары, өспүн-сааспын ситиһээри, эйиэхэ абааһы к ы ыһ ы н баайб ы ­ т ы м OҕOм Манчаары, миэхэ күн буоа, ый буоа, с ы аа ы һ ар б ы ар ы н курдук сыаааннь ы й, бил миинин курдук минньий. Бу миигин, дьэ кэаэн, оруаатан-сар ы аатан да үтүө ааты, дьоЬун сура ҕ ы ыаыаҥ суөҕа. Эн билигин даҕан ы эдэргин, OҔO төрөтөр, сүөһү иитэр к ы ах- тааххын. Онон мин эйиигиттэн абааһы кы ы һ ы н араарыым", — диэн ааттаһа-көрдөһө этэ-саҥара оаорбут. Итини Манчаары Баһыаай сөбүаүү иһиттэҕэ буоауо, туох да саҥата-иҥэтэ суох батыйатын ыаан уҥа диэки баст ы ҥ орон уааҕатыгар асп ы т, саатын көхөҕө ыйаабыт уонна оа оронн о бэйэтэ тиэрэ баран түспүт да, утуйан хааабыт.