Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

сиргэ тэлгээн биэрбиттэр. Өр-өтөр буоабатах, Сөдүөччүйэ уоааам - м ы т. Ону бастаан көтөҕөөччү Н ээхтэ эмээхсин эрэ биабит. 6 Бытаан ы Сүөдэр уонна Сөдүөччүйэ уоа OҔOасюх буоауохтарын оаус баҕараааара үһү. Онон Бытаан ы Сүөдэр эмээхсинтэн, чочумча сOҕус буоаан баран, Сөдүөччүйэҕэ арыы ууаааран иһэрдэ оаор- дOҕуна, сибигинэйэн ыйыппыт: "Хайа Oҕөбут туOҕуй?" — диэн. О ну- оха эмээхс и н: "Кукаам, чэ баҕаҥ хоту уоаааннын", — диэбит. Ону истээт, Бытаан ы Сүөдэр: "Иэхэйбин, мин дьоаум!" — диэбитэ үһү. 7 Бытаан ы Сүөдэрдээх, OччспгOOҕу сахааар үгэстэринэн, үс хонон баран, чугастааҕы аҕыс-сэттэ эмээхситтэри уонна дьахтаааар ы ыҥыран аһааб ы ттар. Oл аһ ы а ы ктара айыыһыт атаар ыы та диэн ааттанара. Онно сааамаат, буспут эт, сүөгэй, суорат эҥин бэаэм- нээбиттэр. Дьиэаээхтэр уонна айыыһыт атаар ыы т ы гар кэабит эмээхситтэр, дьахтаааар оЬох иннигэр төгүрүк остуоа туаа оаор- буттар. Нээхтэ эмээхсин OҔOай ыы һ ы т ы гар тугу эрэ ааҕаабыт уонна уокка үс төгүа ас б и эрбит. Онтон бука бары саһыгыраччы күссэ- күссэ, уокка ас биэрэ-биэрэ аһаабыттар-сиэбиттэр. Oа кэмҥэ көтө­ ҕөөччү Н ээхтэ эмээхсин к ы һ ы а OҔOну хаҥас диэкиттэн саҥа имиа- аибит маҥан куаун т и риитигэр сууааан, таптаан, с ы аааан ы аа- ы аа, ибигирэтэн аҕаабыт. Дьэ, бу кэнниттэн эмээхсин, бэккэ үөрэн- көтөн туран эппит: "OҕOм барахсан к ы һ ы н даҕан ы хагдар ы йбат, кур у ут у н көҕөрө чэагийэ с ы адьар, үс кыр ыы ааах манчаар ы окко түстэ, онон кини аата Манчаар ы диэн буоааун!" — диэбит. Онуоха айы ы һ ы т атаара кэабит эмээхситтэр уонна дьахтаааар бар ы :"Кыр- дь ы к оннук, Манчаары буоааун!" — дэһэ-дэһэаэр, OҔOну көрө-көрө, күссэ оаорбуттар. Онтон аһаан-сиэн бүтүүаэригэр Бытааны Сүөдэр, с ааһыран иһэн уоа OҔOаOммуту т тан оаус үөрэн, тыһаҕаһын этин барытын кэабит эмээхситтэргэ, дьахтаааарга кэһииаээн ыыппыт уон­ на OҔOтун Манчаар ы диэн маанылаан ааттыыр буолбут. Онон уола сааһын-үйэти н тухары Манчаар ы диэн ааттамм ы т. 8 Кэннэки Б ы таан ы Сүөдэр ы раах хонон үлэлиир сиргэ барбытын кэннэ, Чоочо OҔOнныэр ыҥы ы р ат ы нан, алаастарын кэр и йэ с ы лдьан, кийиит и гэр Сөдүөччүйэҕэ ти и йэн кэлб и т. Манчаары ол саҕана ал- талаах дуу, сэттэлээх дуу уоа саас саҥа тахсан эрэр хараадь ы кка оонньуу с ы адь ы б ы т. Сөдүөччүйэ ити тойоно кэабитигэр, эт буһаран ас астаан ыаадьыттаабыт. Онон Чоочо буOаааҕына кинини ыаа онорбутун, эрин ииппит и н-аһапп ы т ы н, үчүгэй ааааһ ы анааб ы т ы н, онтон да ат ы н оа-бу үтүөтүн-өҥөтүн аахп ы та буоабут. Oа кэн­ ниттэн кийиитэ үчүгэй дьүһүнүгэр, доруобай ы гар ымсыыран, урук- куттан биааэр содур б ы һ ыы т ы н киааэрэн, таптаары уонна күүһү- аээри гыммыт. Онтон к ыы һ ы ран, күүстээх дьахтар Сөдүөччүй э Чоочо OҔOнньOру, саҕатыттан ыаан, таһырдьа асп ы т. Чоочо ити нэгэй б ы һ ыы т ы н Сөдүөччүй э кэргэнэ кэабит и гэр кэпсээн биэрбит.