Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

"Дьэ хоп курдук киһи эбиккин, аһ ы ахх ы н аһаан , с ы дьдь ы ахх ы н һ ы дьдь ы ах ки һ и эбиккин", — диэн үөрэ-көтө кэпеэтэн бараннар, таһыдьдь а атын ыҥ ыы р ы н ылааҕа буоаа тахеа с ы дьдьан оа хоон- ньунааҕ ы этин хаарга сүөккээн кээһэн баран, Чохороон күөһүн- аһ ы н бу Oҕө Чэҥэчик бар ы сиэбитэ үһү. 8 OҕO Чэҥэчик уаахан буачут киһи буоаан киниэхэ сэттэ киис кэһииаээх тиийэн: "Бу үөс сир ат ыы һ ы ттар ы н, баайдарын к ы тта биасэр киһи табаах, чаай, бурдук, табаар биэрээрэй диэн, дьэ бу күндү хара киис кэһииаээх кэааим . Ону дьэ араадь ы һ ы ах", — диэн. Арай оа Oҕө Чэҥэчик диэн киниттэн баттаммакка, атаҕастаммакка сыадьыбыта үһү. 9 Чохороон бириэмэтигэр, биһиэхэ Араҥах Арыыаааҕа диэн аҕыс сүүсчэ гектардаах уауу күөа, итиэннэ Маар Күөа диэн ордон, сиааиһиһэ уаахан күөа буоаа сыппыттар. 10 Бу бириэмэҕэ ДөҕOЙуу Өаөксөй диэн, с ы т ыы -хотуу дьадаҥ ы киһи, тууааан-туһахтаан аһ ыы р уоа, Чохороон к ыы һа, Сээкэ Маа- р ы йан ы кэргэн ы ааар ы г ы нар ы н, дьэ Чохороон OҔOнньOр биэрбэт: "Ханнык төрүт уус-баай киһи буоаан мин к ыы спар санаат ы н уурар, киниэхэ бэриааибэт", — диэн. Чохороон уоаа Моауок Дьөгүөр даҕаны, Күүстээх Көстөкүүн даҕаны кинини табаар ы стаһаннар, арааһа бэйэаэрин курдук с ы - тыыхотуу, куустээх-уохтаах киһи эбитэ буоауо, дьэ баатыаарын биэриэхтэрин баҕараааар. Хас да төгүа ыйытан көрөааөр: "Бу баа- т ы б ы т ь н ДөҕOЙу Өаөксөйгө биэриэххэ", — диэн. 11 Д ө ҕ O Й у Өаөксөйгө бэстиаиэнэй ыйытыытын бэс ыйын хонукта- р ы гар OҔOННЬOТТOН ыйытар: "Дьэ биһиги Сээкэ Маар ы йан ы кытта ыаа буоауохпутун баҕарабыт, аҕа ааг ы һ ы н биэрэҥҥин ыаа г ы нат- таа", — диэн. "Ханнык төрүт уус киһи буоааннын, мин кыыспын баайг ы нан- дуоагунан ы ааар ы г ы наҕ ы н? Мин кыыспын биэрбэппин. Чэ арай маннык усуаусбуйаҕа биэриэм этэ: Бу Бүаүү өрүһүн туораан баран, Ньурбаҕа барар Ботомоойу үрэх унуоргутугар, Кугдаарга аатырар баайдарга уаах ыы н оагуй баар дииааэр, сүөһү чиэппэрэ буһарыааар. Бу оагуй соаууру сасс ы арда, күн тахс ы ан иннинэ м ан ­ на баар гыннахх ы на, к ыы сп ы н биэриэм этэ", — диир. 12 Кирдик да киһи ити к ы айан таһаарбат уонна успейдаан аҕаабат чааһа-күнэ буоаар, киэһэрэн турар күҥҥэ, сасс ы арда бэс ыйын хонугар (күнүгэр), 5—6 чааһ ы нан бу Кугдаар сириттэн , Ньур- ба сириттэн, уаахан оагуйу Бүаүү өрүһүн, Ботомоойу үрэҕин туо-