Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

Д ы зкуускайдааҕ ы түрмэҕэ оаоро с ы адь ы б ы т уаахан уоаааах, (к ы ра уоаа) Күүстээх Көстөкүүн д и эн с ы тар ынаҕы туруорбат көнө- көссүө, үчүгэй майгыааах киһи баар эбиттэр. Үһүс OҔOаOрO Сээкэ Маарыйа диэн эмиэ уоааттар ы кытта ыгыаааан төрө ө бүт, баай киһи к ыы һа үтүөкэннээх дьахтар кыыстаахтар эбит. Чохороон диэн, оттон дьэ аҥардаст ыы аат ы ран, кэттэччи байан, убаҕаһ ы гар чачайан, хойуутугар бөтөн, баардаах эрэ мин диэн, бар дьонун баттаан, дьонун-сэргэтин, аймаҕын атаҕастаан туох да оаус киһиттэн ураты майгыаанан оаорбут. 2 Манн ы к оаорор бириэмэтигэр отун оттотоору эр дьону иадьиттээтэҕинэ, кэлэн отун охсон биэрэн, дьахталаар ы иадьит- тээтэҕинэ, кэлэн отун мунньан биэрэн, кини дэлэгэй бэлэмҥэ олорбут. Күһүн идэһэтин өлөрөрүгэр буOллаҕына, нэдиэлэ устата тиэргэҥҥэ өлөрөн баран этин хомуйбакка с ы т ы арар идэлээх эбит. Саамай күөх о ттоох күрүөтүттэн ыһан-тOҔOн тиэйэн кэлэн баран, дал ы н аанын аһан, күрүөҕэ уктаҕ ы на, ону батыһан кэлэн киирбит с ы лг ы н ы тутан ылан өлөрөн кээһэр, ону батыһан кэлбит ы наҕ ы тутан ыаан өаөрөн кээһэр, хайа эмэ ыаа ытын баайбакка, кэаэн ханнык эмэ т ы һаҕас этин кирдэҕинэ т ы һаҕастар ы н баран өаөрөр, Oҕустарын этин кирдэҕинэ, Oҕустарын өаөрөр, с ы аг ы этин кирдэҕинэ, с ы аг ы аар ы н тутан аҕалан өлөрөн кээһэр. Манн ы к к ы һалҕалаахтык кини идэһэ өлөрөр кэмигэр ыаллар ыттарын баайан, сүөһүаэрин хаайан уаахан түбүк бөҕөҕө түһэааэр эбит. 3 Инньэ г ы нан дьэ һуөһаан OаOрдOҕуна, киниэхэ ы р ы г^н аттаах, ытырьшк ыттаах, туох да уаахан унуохтаах киһи, ата аараттан оту сии-сии, ыта кэлэн эти кирэ-кирэ дьэ кэлэн, сэргэҕэ атын баайар, таһ ы рдьа с ы лдьар илии-атах сорук-боллур уолаттар киирэн: "Уауу к ы рдьаҕаас, ы та эти кирэн эрэр, ата оту сии-си и кэааэ, туох эрэ биир дьикти киһи кэааэ, көрүүй-истиий", — диилаэр. "Хара буор киирдэҕинэ, көрүааүөҕэ, көрүүтүн көрөн ыытыааыа", — диэн дьэ токкуйдаан оаорор. 4 Кини саамай дьикти баттыгаһа уонна атаҕастаб ы аа диэн, киниэхэ биабэккэ ыаадьыт киирдэҕинэ туох да к ы айбат аһ ы н ас- таан, дьадаҥы сөҕус ыаадьыт сыры т таҕ ы на, т ы һаҕас чиэппэрин буһаран, үчүгэй сөҕус ыаадьыт с ы р ы ттаҕ ы на, с ы аг ы чиэппэрин буһаран баран, "маны к ы айан сиэбэтигит, асп ы н марайдатт ы г ы т" — диэн таһ ы йан ыытар идэаээх эбит. Чохороон бэйэтэ да күүстээх-усхтаах киһи С ы т ыы сүгэччини чохороон диэн ааттааччыбыт киһитинэн да арааһа, оннук с ы т ыы - хотуу киһи буөаааҕа буоауо, уоаа даҕаны күүстээх ороспуой буоаан ким да утар ы көрбөккө оннук кэттэччи айаан оаорбут.