Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

бүтээтин к ы тта Дьалаҕай Киилээҥҥэ хара бэкир киһи көтөн түспүт. "Мин эйиэхэ оттуу кэллим, олорон үлэлиэхпин дьиэтэ ыйан кул", — диэн Дьалаҕай Киилээнтэн көрдөспүт. Онуоха кини, били киһиэхэ биир куһаҕан өтөҕу ыйан биэрбит. 13 Арай сарсыҥҥытыттан ыаа, биирдии аааас биирдии күн отто- нон бүтэн испит. Кимнээх оттууааара киһи хараҕар көстүбэтэ үһү. Көннөрү хотуур т ы аһа куһурҕаатаҕын аайы үүнэн турар от охтон, тэагэнэн иһэр буоабут; к ы рааб ы а т ы аһа та а ы рдаатаҕ ы н аайы куур- бут от мунньуааан бугуааанан иһэр буолбут. Ити курдук Дьалаҕай Киилээн оттуур сирэ аҕыйах күн оттонон бүппүт. 14 Дьэ онуоха Дьалаҕай Киилээн: "Бу абааһы ойууна к ы рдьыг ы дьааб ы ланар эбит. Хор, ити үтүө отчуттары түһэрэн, бу абыраа- таҕын көрбөккүөт", — диэн махтамм ы та үһү. Кини били оттообут хара бэкир киһитин көрсөн: "Оттообут хамнаскын тугунан ы лаҕ ы н, отунан дуу, сүөһүнэн дуу", — диэн ыйыппыт. "Эмиэ тугу ыллахпыный? Биир сOИOҔOсТOOхпун онтубун аһат ы а м Кыһын ити олорбут өтөхпөр түһэн к ы ст ы ам, күн аайы СOНOҔOспOр биир түүтэх оту ы лар буолуом", — диэбит били киһи. Дьалаҕай Киилээн үөрэн үлтү эрэ түспэтэх: "Ол биир түүтэх от диэхтээн", — диэн иһигэр им н энэн кэбиспит. К ы һ ы н ы н били хара бэкир киһи түһэн, иччитэх өтөҕөр кыстаан олорон, күн аай ы биир түүтэх оту ылан сOИOҔOһун аһатан олорбут. Дьалаҕай Киилээн сүөһүтэ ол дь ы л сутаан б ы ст ы б ы та үһү. Былырг ы киһи Бөтүрүөп күн окко киириэхтээх, эбэтэр икки хонук ааспытын кэннэ. Бөтүрүөп таҥара биир хонук ааспытын кэннэ (от ыйын 13 күнүгэр) окко киирбэттэрэ үһү, ити күн абааһы уола түһэн окко киирбит күнэ — айы ы диэн. 11 УОРДААХ КУЛУБА УО Т СТААРЫҺЫН Биһиги Амма оройуонун Oдьулуун-Чакыр нэһилиэгэр б ы л ы р уогалаах Логлойо уола Буүтээн Уйбаан СOҔOТOХ маанылаах OҔOТO Киргиэлэй Стаар ы һ ы н диэн бэккэ диэн аат ы ран адаҕыйан олорбут эбит. Бу Стаар ы һ ы н баай OҔOТO буолан бэт дохсун, суостаах-суодал- лаах киһи буолан, чугас эргиннээҕитигэр олус үтүө курдук дуу, бэт тэмэнэттээх курдук дуу үөскээбит. Кини нэһилиэгэр кинээс,