Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

туран бу кэаэр сасс ы арда күн тахс ы ыта, дьэ, бар ы кэаэааэр. "Со- руйан миэхэ ананан кэабит буөаааҕа. Киһи үчүгэйин бараабыт киһ и ", — диэн Бэт Хара һаҥы ы р. Анараа киһи ураһаны б ы аһаҕ ы нан буор күөскэ уу оргутан тоЬуйар. Чайа оа буоааада дии, ан ы г ы а ыы эттэххэ. Тугу кэпсэппиттэрэ буоааа, кэпсэтиилэрин ааппат ы к истибэтэҕим. 3 Арай икки куба саҥарсаннар аонтсунасп ы ттар. Эмээхсин таһ ы дьдьа с ы дьдьар эбит. Эмээхсиҥ "Тукаам, бу с ы һ ыы хотугу өттүгэр түстүаэр", — диир. Т ы г ы н этэр: "Чэ, дOҔOр, ааттаах киһи буөаааҕыҥ. О с туоа туруOрдаҕыҥ дии Оа көтөрү эаөрөн аҕаа". Онуоха Бэт Хара саатын тутан туран к ы ҥаан көрөн баран этэр: "Тугар түһэрэб и н мин?' — диир. "Үчүгэй киһ и хараҕа һ ы ты ы буо- аар. Үчүгэй миэстэтин ыттаҕыҥ дии: иаин хараҕын ыт", — Т ы г ы н этэр. "ДOҔOOр, дьэ мин ыттым. Көтөрдөрүм көтөөрү г ы нн ы аар", — диир. Туһуааан баран эрбэҕ и н т ы аһа ньиргийэн хаааар. Киһ и , Бэт Хара сүүрэн баран кубатын иадьэ кэаэр. Т ы г ы н кубатын эргитэ көрөн баран иаин хараҕын уһуау ыппытын көрөн киһит и ттэн дьуаайар. Таас Такым диэн уоаааах. Оа уоаа көрөн баран аҕатыгар этэр: "Бу киһини утарыааһаҥҥын эн к ы айан туауспат киһиҥ". Оа г ы нан баран кэаин өттүгэр манн ы к т ы аааах: "Биһи кинини ааб ы н- н ы ах. А абыммытыгар оаоттохпутуна, биһигитини, баҕар, батыһар киһи буоауо", — диир. 4 Бэт Хара Т ы г ы н ы гар күн оттотун саҕана күүаэйди и барар. Киһитэ көһөн баран хаааар. Бэрт Хара уаахан баатараа саһааннаах киһ и . Онуоха туран арай адыыааһан көрбүт э Т ы г ы н Кыһ ы л С ыы рга чугаһаабыт. Онуоха Oҕун ы лар: "Мааааах к и һит и н дуу, мааааах сүөһүтүн дуу миэхэ бэаиэтэ ыы т, кэаэн баатт ы н онон билаин", — д и ир да Oҕунан, саатынан ытар Оа ыпп ы та Кыһ ы а С ыы рга тиийэн с ыы р ы дабайан истэҕинэ баст ы ҥ көаөтүн одо баран сүрэҕин түһэн буккуйан барар. "Оо, дьэ хойут даҕан ы киһин и экк и рэтиэ Ьуох киһи эбит. Даам ы н биэрбэт киһи эбит. Баст ы ҥ бэаиэни биэрдэ. О а иһин этим тарпыта", — диир. Оа киһи хат ы р ы к ураһанан оаорон бу нэһиаиэк Хатырык аат ы рб ы т. 5 Бэрт Хара хоту ааттаах Дьүөаэн д и эн сиргэ оаохсуйан, уаахан эбэ кытыытыгар оаорбут. Т ы г ы н хотуттан кэаэн иһэн таар ы йб ы та үһү. 10. ДЬААРЫНУОЛАДЬАААҔАЙКИИЛЭЭН 1 Дьаар ы н уоаа Дьаааҕай Кииаээн аҕата ойууннуурун итэҕэйбэтэ үһү- 2 Арай Дьаааҕай Киилээҥҥэ биир ойуун к ыы рб ы т. Бу ойуун: