Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

6 Мантан дьулайан Т ы г ы н биир сасс ы арда эрдэ ыал тура илигинэ ураһаларын Чөрб O Ҕ O р Баат ы рдаах өттүн хаааларан, нөгүөтүн көтүрэн, хомунан киһиаиин-сүөһүаүүн көһөн дайдыа ыы турар. Ман ы бастаан дөксө бааааар диэн ураһааарын киниаэр өттүаэрэ турарын аанньа к ы һаммакка оаорон хаааа с ы һан баран көөттөрө, ыаааара хайыы-йаҕа көһөн хааатар. Мантан абат ы йан-абаран хаһ ыы - ы һ ыы буоаан мөхсүнэ түһэр... Оа г ы нан ЧөрбOҔOр Баатыр батаһын өрө тутан туран сOҕуруу хааааан диэки хайыһан туран абатыйбыт уорун саҥаран: "Уодай аабыны, Тутум түөкэйи, Чиккэйэр сиһин үөһүн Ситэн б ы һарб ы т буоааар; Нохтооаоох тойон сүрэҕин Тохтотон ТOҕуурбут буоааар; Хайҕыаааах Хара б ы ар ы н Хабан хайытарбыт буоааар; Хаб ы р ы ттар хатан унуOҕум, Хаайан хампарытарбыт буоааар! Оо! Абата-сатата да баар эбит нохойдоор!" — дии-дии турар сиринэн буор к ы рдал ы н Oҕус буолан сүргэйэр. Ман ы аха ал ы н икки б ы рааттара эмиэ кинини үтүктэн өҕустуу мөгүрүү-мөгүрүү к ы рдал сир буорун туман оргутаааар. Оа үаүгэр дьааб ы аанан кэбиаэнэн баран үс уоа үһүөн Т ы г ы н көспүт суоаун батыһан сOҕсруу диэки Сайсар ы га бараалар. 8 Оа баран үс уоа үһүөн үс аны ааттыгынан хоту Ытак хайа сиһин биаиги Үөдэй сиринэн тахсан туран көөттөрө дьонноро хайыыйаҕа ы раапп ы т эбиттэр. Манна Чор б огор Баат ы р Ыга Тахсар ааттыкка туран көөттө Т ы г ы н Тойонноох оа аааара Маддьай буа- гунньаҕын мүччү түһэн с ы һ ы ааан эрэааэр эбит. Ону көрөөт, Чор- бөҕOр Баат ы р саатын тоаору аҥатан баран көһөн иһэр хойуу киһиттэн үс киһини биирдэ ытан охторор. Ман ы аха көһөн иһэр сэрии дьон киһиаэрэ өаөн аймана түһэллэр. Oл аимаммыттар ы н көрөн туран сис үрдүттэн Чорб о гор Баат ы р хаһ ыы таан этэр: "Oҕум хаанын ыалым", — диэн. Онуоха: "Ыаааргын ыа", — диэн хардары үөгүаүүр Т ы г ы н, оа да буоааар ааһа көһөн бара турбуттарын кубуауппатахтар. OччOТOOҕу майг ы нынан ат ы н уауус-аймах оаодор-дайд ы т ы гар күүһүнэн киирэр суобаска син — Чорбо§ор Баатыр бэйэтин дайдытын б ыы һ ы ттан иһилдьэ киирбэтэх, дьуаап- пыт курдук санаан төннөр. OччOҔO арай Т ы г ы н эрэ оа майг ы н ы кэһэн кырга-к ы айа, аат - м и нэ быадьаһара үһү. Куонай Кыаы ы һ ы т уоа атаҕа тибигирээн эмиэ биир ааттыгы­ нан тахсан убайа к ы айб ы т ы н көрөн тохтообут сириттэн төннөр...