Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

ханнык эмэ б ы һах угун саҕачча OҔOЛOрдOOҕум айахтар ы н батыһан бултуу-алтыы ы раах хоту үрэххэ тахс ы б ы ттара, кинилэр эрэ булан аҕалан аһаттахтарьша, бу аһ ыы р эмээхсин олоробут, туох да көрү- нары билбэт куһаҕан ы алб ы т", — диэн харыйдыыр. Oл ыйыталаһа туран Т ы г ы н көрө түспүтэ эмээхсин ураһат ы н тэллэҕэр арай ку­ раахтаах саа с ы тар эбит, маны уаахана бэрдиттэн бэккиһээн ыаан тард ы аааан, анааб ы ллаан көрөр да кыайбат саата буолар. Oл да буоллар Т ы г ы н иһигэр дьулайа сан ыы -сан ыы эмээхсин истэригэр: "Бу сэп көрүмньүк сэп эбит", — диир. Манан Т ы г ы н тахсан барар. Кини унуо диэки ТOҕус ураһанан түһэ олорор. Олор тастарыгар киһи-сүөһү үрэхтэриттэн киирэн кэлэллэ. 4 Бу олордохторуна эмээхсин үс уола үһүөн үрэхтэриттэн кии­ рэн кэлэллэр. Oл киирэннэр дьэ Т ы г ы н тахсан үтүө с ы һы ы лар ы гар түһүнэн олорон ас-үөл бөҕөнү тардан, Т ы г ы н бэйэтэ кэлэ да с ы лдь- ыбытын бар ы т ы н сиһилии ийэлэрэ эммэхсинтэн истэлаэр. 5 Уоааттар кииттэрин көрө оаорон Т ы г ы н с ы һ ыы ортотугар түһүагэ туруоттаран, чэчир астаран ыһыах бэаэмин бэаэмнэттэрэн ыһыах ыһар. Ыһыаҕар ыаааарын бар ы т ы н ыҥыттарар. Ыһыахха аата ааттаммат эмэ э хсин үс уоаауун баар буоааааар. OччOТOOҕу майгынынан бэрт б ы адьаһ ыы ааах, аат-мигэ ыытыһыыааах сахаа ыы илии-атах оойнуута тэрилаэр. Уон иккиаии туоска кыа ыы , ы стаҥа, куобах буолар. Маныаха хайат ы гар да Куо- най Кылы ы һ ы т уол кими да тулуппат. Т ы г ы н уола Тэлаэмики Сүүрүк к ы айтарар. Онтон дал ытыһыыта диэн с ы ал ытыһыыта буолар. Онуоха OЛOрOр-түспүт с ы һ ыы лар ы н унуоргу куулатыгар төҥүргэскэ алтан ньуурдаах иҥ э һэни уллуҥах өртүнэн көрдөрө кэтэрдэн с ы ал туруоран ытыалыыллар. Маныаха Т ы г ы н уола Бөдьөкө ытан иҥэһэни с ыы һан төҥүргэһин хайа көтүтэн таһаарар. Онтон ЧөрбOҔOр Баат ы р оностон ытар да иҥэһэни б ы һа сүүрдэн таһаарар. Онуоха ордук күүскэ туттан туран ы пп ы та күүһүн бэрдигэр хараҕа уһуллан б ы ат ы ттан иҥнэн алаара санньыаыйа түһэр. Oа тахсыбытыгар киһи уордайан мөхсүнэ түһэр. Ону Т ы г ы н ааттаһан т ы с үтүаүгүн көхсүн ам ы ннь ы ар уотугар ититэн ыаан саба баттатаааан эмэрийэн оннугар киллэттээн биэрэр. Онтон оойнуу сиэринэн OччOТOOҕу кэмнээҕи баст ы ҥ ытааччы кэрдииһинэн ЧOрбOҕөр Баат ы р т ыы рааҕ ы к ыы л ы (көтөр) кэтэһэн олорон көтөн истэҕинэ, кураахтаах саат ы нан ы пп ы та т ыы раах ы н ы инниттэн-кэнниттэн үс түүнү ыыппакка табан түһэрэр. Ман ы көрөн туран Т ы г ы н эмиэ ол курдук оностон, кэтэһэн олорон көтөн иһэр т ыы раах ы н ы ыппыта кэнниттэн үс түүнү түһэрэр, таппат. Oл курдук оойноон, бэт аат ы ылаары Т ы г ы н Тойон уон суол араас оойнуутун онорор да тулуспат дьоно буолбуттар. Хас эмэ хонугу б ы һа ыһыах ы һан оойноппут да туһаны ылбатах.