Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

III. УГААДЫГЛЫГ БОЛГАШ КАРА ТООЛДАР 9. СҮТТЕП ИЖЕР СҮМЕЛДЕЙ 1 Шыяан. Бурунгунуң мурнунда Сүт-Хөл шалбаа, Сүмбүр-Уула тей турар шагда Сүттеп ижер Сүмелдей ашак деп кижи бир уруглуг чурттап турган чүвең иргин. Бир-ле эртен олургаш, ооң чанында чурттап турар Ай-хаандан "сүттеп ишкеш келийн" деп уруунга мындыг чугаалаан. — Кандыг янзылыг сүттеп ижер сен, ачай? — деп, уруу ынча дээн. — Канчаар боор, баар-ла мен ийнен — деп каан ашак. — Ындыг болза мен сүттеп ижериниң дүрген аргазын айтып берейн бе, ачай? — дээн. — Чаа, ынчангай-ла сен, уруум, — деп, чопшээрээн. —Ынчаарга хаанга чеде бээриңге, хаан-даа кончуг тайык оюн- каткылыг саадап олуруп турар — дээн. Ооң хаалары кончуг ши- риин байдал/ыг болу берген, домбуда шайы соой берген боданып олурар боор — дээн. 2 Ынчангаш чеде бээриңге, хаан "тывызык+ыдайн, Сүмелдей, сү- мелиг-ле кижи болгай сен, тывар сен шуңма дээр" дээн. "Чаа" деп хүлээп алгаш олуруңда, айтырыг салыр эвеспе — дээн. "Когелдей хөлдүң ортузунда мугур сандан ыяш бар, он беш будуу ол, он беш будуу кургаг, ону тып, ону тыппас болзаң чеңниг кырыңны чеңи- биле бөрттүг бажыңны бөргү-биле кезер мен" деп чугаалаар боор — деп, чугаалаан. 3 Чаа, күжүр ашак-даа Ай-хаанның аалынче базып чорувуткаш, чедип кээп-тир. Ол чедип келирге, хаан-таа кончуг тайыктан тай­ ык, оюн-каткылыг саадап олуруп турган чүвең иргин. Сүмелдей чеде бээрге, хаалары-таа кончуг шириин байдалдыг, улуг бодал