Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

4 Онтон иккис күнүгэр эмиэ убайдара букка* бараллар. — Хомунан олороор эрэ! — дииллэр. Онтон бу уол эмиэ хомуммакка, иһин харыанан суруна-суруна турар эбит. Бу туран эмиэ үөлэһэ хараҥарбытыгар көрбүтэ, эмиэ баары кыыс-кыталыктар үөлэскэ көстүбүттэр. Онтон кинини көрөн баран, эмиэ дьиэҕэ көтөн түһэн баран, эмиэ бэгэһээҥҥи куддук* ки­ нини дэлби муннаан, оонньоон, кинини дэлби дьээбэлээн бараннар, эмиэ бараллар. Баарын- уол эмиэ дьиэтин хомуммакка, һолуурун уутун сылыппакка, уотун оттубакка олордоҕуна, убайдара көтөн түһэллэр. Эмиэ сэмэлээбиттэр уолу. Уол эмиэ эппэтэх туох буолбутун. Онтон убайдара бу һырыыга таһыйбатахтар кинини. Тоҕо эрэ муо- дарҕаабыттар. Атын, дьиэ иһигэр ону-маны бырахпыттара — атын. Туох эрэ бэлиэ баар курдугуттан — уолаттара саҥарбакка, быраатта- рыттан саҥарбакка, кистээннэр, бырааттара таһырдьа тахсыбытын гэннэ — биир орон анныгар улахан уол Үөлэччээн саһан хаалар. Ман- тан орто уол Чүчүүкээн булка барар. 5 Чуучуйдаан буоллаҕына: «Мин соҕотоҕун хааллаҕым», — диир, дьэ. Мантан убайа саһа һытан көрдөҕүнэ: иһин харыаннан һуруна- һуруна, суруна-суруна быраата турар эбит, остуол аттыгар. Онтон үөлэһинэн, үөлэс хараҥара түспүтүгэр, үөлэһи өҥөйөн, хантайан Чуу­ чуйдаан көрөр. Анарааттан күлсэр саҥа иһиллэр. Онтон тыас тыаһа тилигирии түһэн баран, аан аһылла түһэр. Үс кыыс... үс кыыс-кыта- лык киирэннэр, дьэ, эмиэ Чуучуйдааны дьээбэлээбитинэн бараллар. 6 Үөлэччээн орон анныттан, саһа һытар киһи, биир талбытын*: «Бу кыыс, бу кыыһы кэргэннэниэххэ», — диэн, биир кыыһ үрдүгэр, кыыс- кыталык* үрдүгэр түһэр. Атыттар таһырдьа куотан хаалаллар. Ол кыыһы кынатын куорсуннарын ылан, кистээн кэбиһэр Үөлэччээн. Быраата идэлги соһуйан хаалар. Онтон бу дойдуга капсэтэ* олордох- торуна, үһүө буолан олордохторуна, баарыҥ букка барбыт Чүчүүкээн* бырааттара кэлэр, оттоку* быраат. «Бу дойдуга кэлэн, дьэ, бу иһин, бу уол маннык олорор эбит», — диэн буолар. Бу дойдуга кэргэннэһэллэр*. Онтон кэргэннэһэн баран, һассыҥҥытыгар* Үөлэччээн этэр: — Бу... саҥаһыҥ...* кынатын, куорсунун кистээтим, ону эн ки- ниэхэ этимээр — көтөн хаалыаҕа, — диир. — Ээх, — диир. — Этиэм һуоҕа, — диир.