Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Бу киһи манна олорбот, барара кэлэр. Киһи маньньатын аҕыйах хонукка өйүө ылар уонна тугу да ылбат. Эмиэ илин диэки барар. Киһи ылбыт өйүөтэ бараныар, бэйэтэ сылайыар диэри барар. Бу баран иһэн көрдөҕүнэ: эмиэ биир ыал иннигэр көстөр. Бу көрдөҕүнэ, хотонноох балаҕаннарын үрдүгэр ыала бокуойа суох ынах­ тарын үүрэн, ыһыы-хаһыы бөҕөнү түһэрэ сырдьаллар* Ынахтара дьиэ үрдүгэр адьас кыайан тахсыбаттар, балаҕан тэллэҕэр тахса-тахса, төттөрү түһэллэр. Дьэ, киэҥ айдаан буолбут. Киһи тиийэн кэлэр. — Хайдах бу сүөһүлэргитин үүттэлиигит? — диэн ыйытар. — Дьиэ үрдүгэр үүрэн таһааран, аһатаары гынабыт, — дэһэллэр. — Оттон аллараа аһаттаххытына хайтах* буоларый? — диир киһи. — Оттон атын ыал сүөһүтэ кэлэн, биһи сүөһүбүт отун былдьаан сиэ ДИЭЛ 1 МИТ, бу үөһэ таһаарабыт, — дэһэллэр. — Ээ, бу эһиги сатаабат эбиккит, — диир киһи. Күрүө тутар санаа булар уонна: —Дьэ, оҕуста булуҥ, оҕуһунан маста таһыҥ, — диэн этэр. Кини маастаардаан, кини сүбэтинэн икки мае күрүө туталлар. Ыала күрүөлэрин олус хайгыыллар, киһини биһирииллэр. Манна эмиэ хае да хонор, сыньньанар. Киһи бу дьонуттан барара тиийэн кэлэр. Маньньа тугу да ылбат, кыра өйүө ылар уонна эмиэ тус илин бокуойа суох барар. Маҥнай- гытынааҕар дьөксө ордук ырааҕы барбыт курдук сананар. Өйүөтэ бараныар, бэйэтэ сылайыар диэри барар. Бу иһэн, эмиэ саҥа ыал ин­ нигэр баарын көрдө. Арай ол көрө истэҕинэ: ыала ампаар дьиэ оҥос- тоору гиммиттэр*. Бэрэбинэ бөҕө таһыллыбыт. Дьиэлэрин балачча үрдэппиттэр. Дьоно арай биир бэрэбинэни: — Чээ, тат, — дэһэ-дэһэ, тардан ырычаахтаһаллар. Ол гинэ-гинэ, бу бэрэбинэлэрин өр буола-буола, арыынан аҥы- ныахтыыллар* арыынан сууйаллар. Киһи кэмэ суох муодаргыыр, бэккиһиир, чугаһаан кэлэр: —Дьэ, бу эһиги тоҕо маһы ууннары тардаҕыт, арыынан аҥы- ныахтыыгыт? — диэн ыйытар. — Ампаар дьиэ оҥоробут да, ити биир бэрэбинэ кылгас буолан хаалан, ону ууннараары тардыалыыбыт, — дэһэллэр.