Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

1 Арай биир бааһынай дэриэбинэттэн тахсан, аһыыра-таҥнара суох буолан, атах-балай сүүрэн испит. Ол сүүрэн иһэн, биир ыалы көрөр. Бу көрө истэҕинэ, ыаллара ааннарын аһа-аһа сабаллар. Күн арҕаалаабыт, онтон дьиэлэрин аана — арҕаанан. — Чэ-чэ! Ааҥҥын сап, киирдэ, киирдэ, — дэһэллэр бу дьиэлээх дьон. Бааһынай дьон аттыларыгар тиийэн кэлэр. — Хайа, бу тугу оҥороҕут? — диэн ыйытар. — Дьэ, биһи бу дьиэ оҥоробут. Онно күнү киллэрэн көрөбүт да, күммүт ааммытын астарбыт эрэ киирэн кэлэр, оттон саптарбыт эрэ тахсан хаалар, — дэһэллэр. — Эһиги сыыһар эбиккит. Мин оҥорон биэриим, — диир киһи. Дьэ, киһи дьиэни эргийэ сырдьан көрөр. Бу көрдөҕүнэ, түннүк диэн төрүт суох. Маны кини уһанар сэп ылан, дьиэни түөт* өттүгэр төгүрүччү түннүктүүр. Дьэ, бу дьон маны: — Кырдьык, бэт эбит, — диэн, биһирииллэр. Киһибит, күнү киллэрбит киһи буолан, манна сыньньанар*, хас да хонор. Ыалыттан барар. Барарыгар кыра өйүө ылар, эмиэ илин диэки барар. Киһи өйүөтэ бараныар, бэйэтэ ырыаҕар диэри барар. 2 Арай, ол курдук баран иһэн, көрө истэҕинэ, биир ыал көстөр. Кини көрдөҕүнэ, бу ыала дьиэлэрин аанын аһа-аһа, кураанах хааһаҕы таҕаара-таҕаара* тэбииллэр. Киһи кэмэ суох муодаргыы-муодаргыы баран иһэр. Аттыларыгар кэлэн ыйытар: — Хайа, бу тугу оҥороҕут? — диэн. —Дьиэ оҥостон көрөбүт. Онуоха ити буруота олох тахсыбат. Ол буруобутун ити хааһахха хаалыы-хаалыы, таһааран таһырдьа кута- быт, — дииллэр. Киһи дьиэ аанын аһан, дьиэни өҥөйөн көөттө*: дьиэлэригэр хо- лумтан эрэ баар, оһох диэн суох, турба диэн суох. —Дьэ, бу эһиги сатаабат эбиккит. Чэ, оһох диэннэ симиэҕиҥ, — диэн киһи этэр. Аны оһох симэн дирбийэллэр, киһи маастаардыыр*. Дьэ, оһохто- ро олус бэт буолар. Ыала кинини кэмэ суох биһирииллэр. Манна хас да хонор, сыньньанар.