Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Онуоха айыы уола куттанан, тахса көттө, мээлэ сүүрдэ. Онуоха оҕонь/ньо/р оҕолоругар эттэ: —Мин ыһытыам-хаһытыам, онно бараайаҕыт эрэ, бараайаҕыт эрэ, дьиэҕитигэр киирэн олорооруҥ! — диэн. Оҕонь/ньо/р итини бу курдук субэлэнэн эттэ: «Айыы уолун өлөрдөхпүнэ, ыһытыаҕа-хаһытыаҕа, онно барбатынар», — диэн. 11 Оҕонь/ньо/р тахсан айыы уолун кэннит/т/эн суурдэ. Дьэ, айыы уолун ситэ кимэн кэллэ. Айыы оҕото күнэ-ыйа хараҥарда. Биир сүр- дээх бутуктаах* суон мае арыҥахтыы түһэн турар эбит. Ону айыы уола үрдүнэн көтөн барда. Ол кэнниттэн оҕонь/ньо/р, батыспытынан көтөөрү, кыайан көтүмүнэ, бутукка иһиттэн үчэһэлэнэ тустэ. Манна ыйаанан туран оҕонь/ньо/р ыһыы бөҕөнү ыһыытаата, ытыы бөҕөнү ытаата. Бии кикпит оҕолоро туох иннигэр кэлиэхтэрэй? «Айыы уолун өлөрөн эрдэҕэ оҕонь/ньо/р», — дии санаан кэлбэтилэр. Оҕоньньор манна ыйааммытынан өлөн хаалла. Айыы уола дьиэтигэр эргийэн кэлэн, уолу доҕор гынан, кыыһы дьахтар гынан, кун аныгытыгар дылы* байан-тайан олорбута эбитэ үһү. 32. КУТУРУК УОРУЙАХ 1 Туох да наһаа көтүтэр уоруйах киһи олорбута үһү. Аата Кутурук Уоруйах диэн. Аттыгар Баай Хара Хаан диэн ыаллаах эбит. Бу Кутурук Уоруйах тутан турары мүччү ыһыгыннарар, көрөн турары көстө көтүтэн уорар киһи эбитэ үһү. 2 Дьэ, биирдэ Кутурук Уоруйахха Баай Хара Хаан бэйэтинэн ыал- дьыттыы кэлэр. Кутурук Уоруйах туох баарынан кундулуур-мааны- лыыр. Хаһан да кэлбэтэх күндү ыалдьытын: «Тоҕо кэлтэ буолуой?» — диэн саныыр. Баай Хара Хаан буоллар ону-маны ыйыталаспыта буола- буола олорор. Кунду-мааны буппутун кэннэ Баай Хара Хаан Кутурук Уоруйахха этэр: — Эн буоллаан*, ааттаах суоллаах Кутурук Уоруйах диэн. Мии- гиттэн биир кыһыл көмүс күлүүскэлээхпин, ону бу туун баран, бил- лэрбэккэ уоран кэл. Билиннэрбэккэ уордаххына, баайым аҥаарын кытта мааны кыыспын биэриэм. Оттон кыайан уорбатаххына, эйии- гин баекын быһыам. Чэ, мин эппиппэр хайаан да буоллар ылыныах- тааххын. Туох дииргин эт! — диэбит.