Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Үсүһүн барбахтаан иһэн эмиэ этэр: — һ.уу ! Тутум Түөкэйтэн туналыйдаам, ини, тунулуку дьо! — диир. Киһи саҥата: — һуу! Тутум Түөкэйтэн туналыйдаам ини, тунулукку дьоо! — диир. Киһи хабарҕатын быһа тардынан өлөн хаалар. Тутум Түөкэй Баай Хара Хаан ба<а>йыгар, кини олоҕор олорбу- та эбитэ үһү. 30. МЭНИК МЭНИГИЙЭЭН 1 Мэник киһи Мэнигийээн, Көссүө киһи Көдөкө, Сэһэн киһи Сэр- бэкэ диэн үс ини-бии бааллар үһү. Тэрэпиискэ эмээхсин диэн ийэ- лээхтэр. Хаҥас диэки үс абааһы кыыһа ыаллаахтар, уҥа диэки Са- быйа Баай Тойон ыаллаахтар. Мэник киһи Мэнигийээн тугу да үлэлээбэт, арай дьиэтигэр мэ- нигилии-мэнигилии ону-маны альлатарга* тогорго* сылдьар. Икки улаххан уолаттар арааһынай буллу* бултаан, онон иитиллэн олорол- лор. Сүөһү диэн суох. Бу гурдук өр дьыл олордулар. Мэник киһи Мэ­ нигийээн улаатан улаххан үөҥэс киһи буолан барда. — Нокоо! Мээлэ тугу гына олорогун, бултаа! Саатар бэлэм тиргэ- ни, туһагы кэрийэн бултуу үөрэн, — дэстилэр убайдара. 2 Мэнигийээн чугас тиргэни, туһагы кэрийэ барда. Тиргэгэ, туһах- ха элбэх кус-куобах иҥнибит, өлбүт. Өлбүтүн барытын итигэстээн ылла, тыыннаах олорор буллу: — Бараххан* сирэйэ-хараҕа чэмэлийэн үчүгэйэ бэт* — дии-дии ыыталаан кэбистэ. Киэһэ убайдара бултуулларын аҥаара эрэ холобурдаах: агыйах куһу, куобагы — киллэрбит. Онуоха убайдара ыйыппыттар: — Нохоо! Буллуҥ* тохо аҕыйагай? Ханна гынныҥ? — диэн. — Барахсаттар сирэйдэрэ-харахтара чэмэлийэн үчүгэйэ бэрдин иһин тыыннаах олорор куһу, куобагы ыытан кэбистим. Ол иһин ач- чаата ини, буллум, — диэтэ Мэнигийээн. Убайдара мөкпүттэр уонна батыйа биэрэн баран эппиттэр: — Нокоо! Бу батыйанан тыыннаагы, тугу көрөгүн дэ, барытын бастарын быһыта сыньнар буол. 3 Мэнигийээн бэгэһээҥи туһагар, тиргэтигэр көрө барда. Туох көрбүтүн: тыыннаах бултары, өлбүт бултары — барытын бастарын