Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

Абааһы уола ыксаан, сиэри гыммытыгар, эмээхсин киирэн, атаҕын туора ууран биэрдэ. Абааһы уола өрүһү оттолоон истэҕинэ, Талаһа-Талаһа эмээхсин атаҕын төптөрү* тардан ылла. Абааһы уола бурдьугунуу-бурдьугунуу тимирэн иһэн: —Аҕас-балыас! Кыыс оҕоҕут кыптыый буутун тутарын, уол оҕоҕут оноҕос саанан ооньньуурун саҕана холумтаҥҥыт аннынан күөрэйиэхтибин! — диэтэ да, тимирэн хаалла. 6 Аҕас-балыс кытыл устун илин диэкки хаамсан истэхтэринэ, биир балаҕан турар эбит. Ол балаҕан иһигэр киирэллэрин кытта, ааннара хап гына түстэ да, ханан да быыһа суох силимнэһэн хаалла. Кыра кыыс дьиэни тула сүүрэ сылдьан, аһаҕас сири көрдьүөтэ* да, хантан да булбата*. Онтон биир сиринэн тиийэн, илиитинэн ыт курдук буору хаһан-хаһан, сутуруга батар гына оҥотто, ол гэннэ: — Иннэ буолан иҥиим, сүүтүк буолан сүтүүм! — диэтэ да, таһыр- дьа сылыпыс гынан хаалла. Улахан кыыс: —Хайа, мин хайтах тахсабын? — диэн ыйытта. —Ок-сиэ! Оттон мин курдук алҕаа ээ, — диэн баран кыра кыыс, дьиэ ойоҕоһуттан өйөнөн турда. Улахан кыыс: — Иннэ буолан иҥиим! — диэтэ да төбөтүн батары аста, арай төбөтө таһырдьа буола түстэ. Ол гэннэ кыайан тахсыбата. Балта ыксаан: — Чэ, алҕаа да, алҕаа! — диэтэ. Кыыс: — Кэнним хааһах саҕа, баһым салыыр саҕа өрө үлүн, — диирин кытта, дараччы үллэн таҕыста. Аччыгый кыыс аҕаһын төбөтүттэн тардыалаата. Күн киириэр дылы тардыалыы сатаан кэбистэ. Ытыы-ытыы, чохчойо-чохчойо тар­ дыалаата, арай аҕаһын төбөтө быһа ыстанан кэллэ. Кыыс аҕаһын төбөтүн туппутунан илин диэкки сүүрдэ. Балай эрэ барбахтаан иһэн, аҕаһын төбөтүн тииккэ ыйаата, аҕаһын төбөтө ытаан ньарылаата. Хатыҥҥа ыйаата — эмиэ ытаата, үөккэ ыйаата — эмиэ ытаата, та- лахха, бэскэ, харыйаҕа ыйаата — барытыгар ытаан истэ. Онтон тэ- тиҥҥэ ыйаата: аҕаһын төбөтө күлэн лаһыгыраата. 7 Кыыс илин диэкки баран истэ. Сассыарда биир ыалга тиийэн кэллэ. Иһирдьэ көтөн түспүтэ: ким да суох, уот оттуллан турар. Кыыс