Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

7 Ааннарын хатанан олороллор. Ол олорон иһиттэхтэринэ: атыыр ыт үс аангҥа кэрийэ сылдьан үрэр, тыһы ыт үрэрэ биир аантан дэҥ иһиллэр, киһи айахалыыр, ыт ыйылыыр. Онтон уу чуумпу буола түһэр. Уолаттар халлаан сырдаабытыгар тахсан көрбүттэрэ: тыһы ыт биир ааҥҥа түүрүллүөҕүнэн түүрүллэн баран утуйа сытар, атыыр ыт- тара ханна да суох. Тууттаах дьон суоллара кэлэн, мучумааннанан баран барбыттар. Ампаардар ааннара бүтүн тураллар. Уолаттар кут- танан, ол күн ханна да барбакка олороллор. Ыттара — сүппүтүнэн. Икки хонон баран, ыт ааны тарбыыр. Аспыттарыгар — атыыр ыттара иһэ хапсыйан, тириитэ уҥуоҕар аргыланан, аһара иэдэйэн, сылайан кэлэн турар эбит. Эгиэнтэй ытын тотуор диэри аһатар. 8 Атыыр ыт аһаан баран, тыһы ыкка маннык кэпсиирин истэр: — Иччим истэригэр эттэхпинэ, эн дьахтартан куһаҕана эбиккин. Эн биир да ааҥҥын кыайан манаабатыҥ. Улахан уолларын сүнньүгэр түһэн истэхпинэ, ортолоро быһаҕынан испин өлөрбүтэ. Кыра уолга баран истэхпинэ, улаханнара оҕунан ытан арҕаһым түүтүн солоппу- та. Кыра уолларын такымын иҥиирин быһа тарпыппар, соһуллан хаалла. Ону убайдара солбуһа сүгэн бардылар. Мин кэннилэриттэн батыстым. Бытааннара бэрт эбит. Ол иһин тумуһаҕы курдаттаан ин- нилэригэр түһэн, кэлбит суолларын батыһан дьиэлэригэр урут тиий- дим. Күрдьүктэригэр сыттахпына, дьиэттэн дьахтар таҕыста, ону кыт- та дьиэҕэ кииристим. Сүрдээх баайдык, маанытык олорор ыал эбит. Дьиэлээх эмээхсин уот иннигэр күскэйэн иттэ олорон, үөт түрэҕинэн уотун анньан сырдата-сырдата миигин одууласта. Онтон: «Кулҕаах- таах истибэтэх, харахтаах көрбөтөх сиригэр үтүө да ыттар үөскүүр буолаллар эбит. Ыл эрэ, хотуой, били чооҥку уҥуоҕун кутан биэр», — диэтэ. Дьахтар лааппыга турар мэһэмээни ылан, куһаҕан чабычахха уҥуох кутан биэрбитин сиэтим уонна эмээхсини: «Үс сыл буолан ба­ ран, чооҥку уҥуоҕар харан өлөөр!» — диэн кыраатым. Уолаттар нөҥүө киэһэ тиийдилэр. Бырааттарын дьиэҕэ көтөҕөн киллэрбиттэрин көрөн, эмээхсин ытаата. Уолтан ыстаанын хайытан ыллылар. Онтон: «Ыттары таһаартааҥ!», — диэтилэр. Дьиэлээх ытта- ры кытта тахсыһан истэхпинэ, эдэр дьахтар миигин ойоҕоско тэбэн хаалла. Ону мин: «Ойоҕос ыарыы буолаар!» — диэн кыраатым. Аан ыксатыгар сытан иһиттэхпинэ — таҥараҕа үҥэллэр. Онтон биир уол саҥата: «Арааһа, ити абааһы ыт быһыылаах, ытан кэбиһиэххэ!» —