Якутские народные сказки - 2008 (Т. 27)

уутун аҕыс уон өттүттэн киирэннэр супту уулааннар, үүт көлүйэ уута уолан, балыга быстан өлөн хаалар. Харах Хаан аҕыс кыйаар кыталык кыыһа, тоҕус субан туруйа уола уһуктаах тумустаах күүдээктэр хаһаастарын түөрэ хостоон, күүдээк- тэр быстаран өлөллөр. 3. ТҮӨТ* СЫЫМЫЫТТААХ* ТҮӨНЭН КЫЫЛ 1 Саамнай* үөккэ [Түөнэн кыыл] төрөн* сыпбыт* үһү. Онно биир кугас саһыл кэлбит, ол кэлэн үөһэ хантас гына түспүт уонна эпбит: — Түөт сыымыттаах Түөнэн кыыл, дьэ, хомуруо* хонуугун хому- ру ыстыам, сыа сыһыыгын быһа ыстыам, саамнай үөккүн самнары тардыам суоҕа буоллар, биир сыымыккын түһэрэн кулу! — диир. Түөт сыымыттаах Түөнэн кыыл, ытаан-ытаан баран, биир сыы- мытын түһэрэн биэрбит. Ону саһыл хар-кур ыстаан сиэн баран, ба­ ран-баран хаалбыт*. 2 Түөнэн кыыл ытыы олорбут. Биир хоммутун гэннэ* эмиэ кэлэр били саһыл. Ол кэлэн баран эмиэ этэр: — Хомуруо хонуугун хомуру ыстыам, сыа сыһыгын быһа ыстыам, самнай үөккүн саамнары тардыам, үс сыымыккын сиэн барыам суоҕа буоллар, биир сыымыккын түһэрэн кулу! — диир. Түөт сыымыттаах Түөнэн кыыл, ытаан-ытаан баран, биир сыы- мытын түһэрэн [биэрэр]. Саһыл баран-баран хаалар. Били түөт сыы­ мыттаах Түөнэн кыыл ытыы-сону олорбут. Биир хонон баран эмиэ кэлбит. Саһыл ол кэлэн эмиэ оруккутун* курдук этэн, куттаан, эмиэ ылаан барбыт. 3 Түөнэн эрэйдээх биир сыымытын гытары хаалан олордоҕуна, моҕотой оҕоньньор* кэбит*. — Түөнэн кыыл, тоҕо ытыы-соҥу олороҕун? — диир. Түөнэн этэр: — Биир саһыл кэлэн, түөт сыымыпбыттан, хомуруо хонуугун хо­ муру ыстыам, сыа сыһыыгын быһа ыстыам, саамнай үөккүн саамна­ ры тардыам — диэн куттан, үс оҕобун сиэн барда, — диир. — Баара [эрэ] биир оҕом баар, — диир. Моҕотой оҕоньньор этэр: — Ээ, акаары, саЪыл баран хаһан бачча бэйэлээх буору алдьатан, бу турар үөтү тоҕо тардан сиэҕэ диэн, оҕоҕун биэрэҕин! — диир. — Аны кэлэн көрдөтөҕүнэ этэр: «Сыа сыһыбын быһа ыстатаргын —