Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

туһаайан с ы рбатан саайар. Ону Эааэй сэрэйбит курдук халшаан аһара хаабарыйан биэрэр. Онуоха OнOҔOЙ "Дьэ үчүгэй киһи эбиккин, эаик үтүөтэ, эр бэрдэ эбиккин, ан ы эйигин т ыы тар суох, хор к ы һааҕа турдаҕына, кыргыс кэааэҕинэ сөп эр буолууЬуккун", — диэн бэркэ хайгыыр, иккистээн охсубат, бат ы йат ы н таҥнар ы тай- ахтанан кээһэр. Маныаха Эааэй да бэркэ уоауЬуйбат. 13 Эааэй бу курдук үаэаээн-хамнаан с ы адь ы б ы т ы н кэннэ, биирдэ OнOҔOЙ Баай ыҥыран ыаан атт ы гар оаордон эрэ, онуоха эмээхсин эмиэ кэаэн оаорон, Элаэйи ортолоругар хаайан олорон, иккиэн даҕаны этэн ыйыталаар: "Дьэ эн, Эллэй, бачча тохору биһиэхэ биир ахсаана, соболоно суох үчүгэйдик үлэлээн-хамнаан с ы р ы тт ы ҥ, ма­ н ы аха тугу ылаҕын (тугу көрдүүгүн)? Эн тугу да ылар буолааххына биэрэбит, тугу көрдүүргүн тутулуга суох", — диэн. Маны Эллэй: "Эчи суох, мин сааспар киһиттэн ахсаан аахсан соболон ылбатах киһибин, оттон бэйэҕит тугу саныыгыт", — диир. Онуоха OнOҔOЙ этэр: "Ити мин к ыы сп ы ттан тааан мааны к ыы сп ы н Нуурай диэни ойох биэрэбин, ону ылан, баайбыттан ылан ыал буолан туспа буру- ота таһаар”, — диэн. Ман ы Эааэй уруккуттан да санаан с ы лдьар ы - нан, ол кэннэ аҕата Татаар Тайма OҔOнньOр кэриэс эппитинэн: "Көйгө кыыһы С ы ппай ы аҕалыҥ", — диэн кээһэр. Бу иһин OнOҔOЙд с юх: "Үөдэн б ы райа с ы лдьар б ы райа с ы лдьар курдук буол- лаҕа, т ө ттөрүтүн көрдүүр, ыааары г ы нар, куһаҕан көйгө кыысп ы т ы н көрдүөтэҕэ", — диэн кыраан-таныйан сүөһүаэриттэн мөкү сүөһүаэрин иккиаии-үстүү сүөһүнү биэрэн олох тиэргэниттэн үүрэн ХOрдьOҔOн (Эааэйи арааран) кэбиһэр. Маныаха Эааэй С ы п- пай к ыы ст ыы н хоабоЬон эр-ойох буоасуЬан OнөҕOЙ тиэргэниттэн тэйэн оа курдук баран көстөр-көстүбэт сиргэ түһэн оаороааор. 14 Мааны к ыы с: "Эаа э й бу курдук көйгө куһаҕан к ыы һ ы ы аааҕа, миигин сирэн ылбатах буOллаҕа", — диэн биаии ы а ы а дии с ы адьан ыабатаҕар хомойон бэркэ айманар, ытыыр-сонуур. 15 Эааэй бу баран, үаэһитэ оаус, ууһа бэрт, буачута да сүрдээх. Oа кэннэ OнOҔOЙ Баай оаорор ааааһын унуоргу өттүгэр тсмтOрҕOаOOх ойууааах, тOҕус сиринэн дьирбииаээх туос ураһаны: "Бу аата мOҔOа ураһа диэн буоааун", — диэн ааттаан буагунньах курдугу туоЬунан тигэн туруорар. Даа, күрүө тутар. Тиэргэнигэр түптэ туруорар, сир к ы рс ы н хастаан түптэ түптэаиир, буруо унаар ы тар, баааҕан туруо­ ра р . 16 Маныаха түптэ буруотун бат ы һан үөнтэн, күаүмэнтэн, б ы рдах- тан куотан OнOҔOЙ Баай с ы аг ы та- ы наҕа мунньустарын күрүөтүгэр хаайан оаорон ы наҕ ы н, биэтин С ы ппай К ыы с (Эааэй OЙOҔO) ыан ыаа-ыаа мунньан кымыстаан иһэр. С ы ппай ууһа, тигэрэ сүрдээх эбит. Кини бары с ы аг ы , ы нах иһитин, ТOҕус сиринэн төмтOрҕOауу