Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

с ы һ ыы уааҕааарыттан ыаа с ы аг ы - ы нах кэмэ суох мунньустар буо- аар. OмOҔOЙ Баай сүөһүтэ-баайа Эааэй түптэтиттэн арахпат буоаан бараааар. OмOҔOЙ урут түптэни биабэт буоаан сүөһүтэ бар ы кый- б ы рах барытаааан хааааааара үһү. Онон наар Эааэйгэ сүөһү-баай көһөн хаааар. Кэабит сүөһүнү, баайы майг ы б ы һ ыы т ы нан наар Эааэй сүөһү, баай он о стон иһэр буоаан барар. С ы аг ы та, ы наҕа эабээн барар. Ыан ы аа- ы аа к ы м ы с мунньан, ас-үөа оаохсутан иһэааэр. 12 МөҕOа ураһа мааааһына, киниэхэ киирэр уйгу-быйаҥ көтөҕөааөрө буоаар. Маныаха ураһа иһигэр кэтэҕириин оронно "хараааах аас тэагэх" диэн ааттаан тигэн б ы раҕаааар. Оа кэннэ OмOҔOЙ баайдаахха киһи ыытан ыҥыттараааар. Маҥнайгы киһиаэрин к ы тта эмээхсин кэасиһэр, кэаимээри чирэстэһэн ба­ ран, үһүс ы ҥ ы р ыы аар ы гар аҕааара OмOҔOЙ да кэаээхтиир. Киһи-сүөһү син арай тоаору буоаар. Эааэй киһитин-сүөһүтүн мунньан оаорон дьонугар-сэргэтигэр муспут, бэаэмнээбит аһ ы н үөаүн кымыһын аһатар-сиэтэр. 13 Оа кэннэ Эалэй аан бастаан бу дойдуга кини эрэ биир чороон- ноох кымыһ ы н иаиитигэр өрө тутан оаорон, сөһүргэстээн туран сахааыы дьааыһыйы ы диэн ааттаан үөһээҥи бар ы айыыаарыгар Иэйэхсит, Айыыһыт хотуттарга, ааа уотун иччитигэр кымыһ ы нан айах туттаран, ас ыһан туран оноауйан, ааҕаан кэскил көрдөһөр. Бу көрдөһө, ааҕаһа OаOрдOҕуна, OмOҔOЙБаай хараҕар арай чороон- ноох кымыс иһиттэн маҕан с ы аг ы буоаан көстөн үөһэ иаэ-бодо көтөааөр. Маны урук көрбөтөх, биабэтэх киһи буоаан OмOҔOЙ бэркэ дьиибэргиир. Ман ы аха Эааэй көрөн оаорон этэр: "Ээ, чэ баскыт танҥар ы , үс хонон баран төннөн киирииһигит" — диэн хаааар. Оа к ы рдь ы к буоата үһү. OмOҔOЙ Баай мантан куттанан саҥата суох дьиэтин диэки төттөрү сүүрэ турбута үһү. Оа аата "ыһыах" диэн ыстаҕа үһү Эааэй Ш 14 Оа Эааэйтэн төҕус уоа, аҕ ы с к ыы с төрүөбүтэ үһү диэн хоЬоон буоаара. Оаортон ааттар ы н ааттаан ахтаааарын өйдүүбүн: 1. Ааб ы ҥха Сүүрүк диэн ойун киһи үөскээн баран дьаб ы н ы гар хаааааҥҥа көппүтэ үһү диэн буоаара. Киниттэн Хаҥааас сорох нэһилиэктэрин төрүттэрэ буоатара үһү. 2. Дьуон Дьааб ы диэн баар ы ттан билиги Боотур ууһа, Таатта ууһаабыта үһү диэн эрэ буоаара... УOннааҕы уоааттар ы н ааттарынан хойуут ат ы н уауустар (Нам, БOрOҔOн, Мэҥэ) үөскээн ааттаммыттара үһү диэн буоаара. Хойуут Эааэй- Э ааэй Бөҕө, Эааэй Боотур диэн ааттаммыта үһү диэн буоаа-