Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

куттанар ээ, бу к и һи быһы ы та кэнэҕэс хайтах эрэ киһи буоауо? Баҕар киһисүөһү төрдө буоауо, бэйэтэ да көрүҥэ, дьуЬунэ-бодото, тутуута суһааа, майгыта бэрдэ оаус киһи, OҔOнныэр эн хайдах саныыгын?" — диэн. Маны OҔOнньOр киниттэн куттанарын, сүр баттатарын үрүү биаиммэт. Манна мөккүөр буоаан, OмOҔOЙ эмээх- синэ иилээх-аб ы рҕахтаах ТOрдуйаҕа кымыһ ы кутан аҕааан, OҔOнньOругар туттаран, Эааэй таһыттан киириитигэр, кэтэһиннэ- рэн оаордор. Маныаха Эалэй үлэаээн-хамнаан баран, дьиэҕэ эмискэ киирэн кэабитигэр, OмсҕOЙ иаиитигэр тутан оаорор аб ы рҕахтаах-тOрдуйаааах кым ы һ ы н тOҔOдьаак ы тар, сонун тэааэҕэ иаибирии түһэр, тэааэҕэр асп ы т тэтиҥин сэбирдэҕэ к ы тта дьиэ иһигэр көтөр. OмOҔOЙ Эааэйгэ сүр-кут баттатар ы н дьэ билинэр буоаан барар. 9 Oа курдук оаорон эмээхсин сүбэтинэн, хайгыы көөттүнэн, Эааэйгэ маан ы к ыы стар ы н Чэмэй Куону ойох биэриэх буоаан сүбэаэһэн, биир кэмҥэ Эааэйгэ этэааэр: "Икки к ыы стан таа, хайа- тын ыаан ДOҔOр оностон киһи-сүөһү төрдө буOааҕын", — диэн буоаар. Ман ы аха сөп да диэбэт, сөбө да суох диЭбэт, таак истэн, иһигэр эрэ санаан кэбиһэр. Эааэй OччOТOOҕу с ы а ы к б ы һ ыы т ы нан икки кыыс ииктииааэрин кэтэһэн биирдэ көөттө — көйгө к ыы с Эбэаэй Ч ы маа иигэ хойуу уонна күөс үааэрин курдук үрүҥ күүгэннээх буоаан хааабыт, ону тойонноон "бу ытчаттаах буоауо" диэн санаан кэбиһэр. Oа саны ы с ы адь ы б ы т ы нан иккис этиилэригэр OмOҔOЙдOOххс: "Ити көйгө к ыы һ ы Эбэаэй Чымааны ыаабын" — диир. Онуоха OмOҔOЙдOOХ сөбүдээминэ, куһаҕан дьүһүннээх сыа- гы-ынах сүөһү энньэлээн-сэтиилээн, ол кэннэ: "Хайабыт толоону- гар-OЛOҔOр хото сүөһү барар да, оа сүөһү оаоччу эйиэнэ-миэнэ буоааун, дьоа-соргу биалин, икки харахпар көстүмэҥ", — диэн оаохторуттан сөҕуруу диэки Эааэйдээҕи арааран үүттэаээн кэ­ биһэр. 10 Маныаха OмOҔOЙ маан ы кы ы һа: "Эааэй миигин ыабакка ку­ һаҕан көйгө к ыы һ ы ыаааҕ а , аны мин киһи-хара буоаарым суох", — диэн биир күн тахсан б ы ааанан өаөн хаааар... И Эааэй сөҕуруу диэки ы раас хонуу с ыы һа баар ы гар сэп-сэбиргэа, дьиэ-уот туттарга барар. Кини баааҕан туруорар, сэт и р (чэчир) анньар, араас суоа с ы аг ы - ы нах иһитин оно т туур, түптэ диэн аат- таан, сүөһү үөнтэн (бырдахтан) куотан кэаэн, мунньустар сирин оностон, буруо таһаарар. OЙOҔO Эбэаэй Ч ы маа туөһунан тигэн, бастыҥ ураһа тигэн туруорар. Oа кэннэ оа ураһат ы н мOҔOа ураһа диэн аат биэрэр. Эалэй буOллаҕына с ы лг ы сүөһү, кымыс иһитин — чороону, ымыйан ы , симиири, халшатар ы оноттуур. Урук* OмOҔOЙДOOХ оннук иһити билбэттэрэ үһү. Ити курдук тэринэн- оностон оаордохторуна, киниаэр түптэаэригэр таттаран көстөр