Предания, легенды и мифы саха (якутов) - 1995г.

к ыы р ыы та, эмиэ уруюсутун курдук, күн киириитэ саҕаааммыт. Тэппээк ойуун сэаэ иһигэр киирэн, иаин диэки хайыһан, дүҥүрүн тутан, оаорбут. Оттон кини түөрт кутуруксута сэаэ хаҥас өттүгэр, түөрдэ сэаэ уҥа өттүгэр, биир саамай к ы рдьаҕас кутуруксута сэаэ арҕаа өттүгэр дүҥүрдэрин туппутунан оаорбуттар. Онтон дьэ аа- г ы стар ы н сааск ы түүнү б ы һ а тура-тура, оаоро-оаоро, дүҥүрдэрин охсон ньириһитэ — ньириһитэ ааҕаабыттар. И ти курдук кыыран баран, күн тахсыыта утуйбуттар. Ону мустубут дьон эми э саҥата суох оаорон, сорохтор тура с ы адьан, оаус интэриэһиргээн исти- биттэр. Бу ойуун к ыы р ыы т ы н кэнниттэн аһааб ы ттар-сиэбиттэр , уонна тустуу, л!ас тардыһыы, к ы а ыы , куобах, буур, с ы сс ыы уонна даҕан ы ат ы н оонньууаар буоабуттар. Онно ким кыайбыт ки һи м үһэ тутан испит. Ити оонньуу кэмигэр ы р ы а-тойук да эабэҕэ эбитэ үһү. Оа кэнниттэн сылайбыт дьон-сэргэ онно-манна тарҕаһан утуйбуттар. Дьэ, ити курдук Дааҕан ааааска аата хонук устат ы гар ойуун к ыы р ыы та, илии-атах оонньуута, ырыа-тойук салҕанан барб ы т. Б ы - һатын эттэххэ, Омоллоон оонньуута, Таххай ыһыаҕа* манна буоа­ бут, үрдүк ай ыы аарга хооадьуктаах бөҕө хонкуйбут, сүһүөхтээх бөҕө сүгүрүйбүт. 8 Онтон саамай түмүктээһиннээх Тэппээк ойуун өаүөхтээх сэт- тис түүнэ кэаэр буоабут. Онуоха Тэппээк ойуун кууаа т ы аҕа, били с ы нньанар уонна хараланар оронугар с ы тан, уааханнык мунчаара санаабыт: "Бу уон аҕыстаах сааспар төрөтөр OҔOну төакөаөөбөккө, тапты ы р OЙOҕу хоонньоспокко, аааһа дьиэни туттубакка, ааа уоту оттубакка, иитэр сү ө һүнү күрүөаээбэккэ, киһи -хара буоабакка өаөрүм кэааэҕэ. Аҥардас Чоочо Баай аҕыс уауус үрдүнэн аатыра- р ы н, тOҕус уауус үрдүнэн сураҕырарын иһин өаүөх бэйэм буоа- ааҕа", — диэн. Онон Тэппээк ойуун хайдах эм э г ы нан т ыы ннаах хаааыан баҕарбыт. Онуоха, арай, айыыны OҤOрдOҕуна эрэ сатан ы ах курдук буоабут. Кини санаатыгар, айыыааах ки һи сааг ы н кутун К ы ыс Таҥара тутуо суохтаах эбит. Оа иһин Чоочо OҔOнньOр уон иккис OЙOҕүн, сүүрбэччэ саастаах эдэр саҥаһын, кистээн ыҥыт­ таран ыаб ы т уонна көссүүлэһэн кэбиспит. Ол курдук бэйэтигэр айыыны соруйан оностубут. Онтон киэһэ, дьон-сэргэ аһаан-сиэн бүппүтүн кэннэ, күн киириитэ, Тэппээк ойуун сэттис түүнүгэр бүтэһиктээх, саам ай түмүктээһиннээх к ыы р ыы та саҕаламмыт. Тэппээк ойуун син урук- кутун курдук сэаэ иһигэр киирэн, иаин диэки хайыһан оаорон , К ыы с Таҥараҕ ы тахеар аагыһын саҕааааб ы т. Оттон кини түөрт кутуруксута сэаэ хаҥас өттүгэр, түөрдэ уҥа өттүгэр, биирэ арҕаа өттүгэр оаорбуттар. Дьэ эмиэ тура-тура, оаоро-оаоро, ы һ ыы -хаһ ыы бөҕөнү түһэрэн, кы ы ран киирэн барбыттар. Бу кинилэр саам ай уаахан мүччүргэннээх к ыы р ыы аара буоабут. Чоочо да, а т ы н да манна баар дьон өйдүүааэригэр, Тэппээк ойуун ити сарсыарда, күн