Тувинские народные сказки. - 1994. [Т. 8.]

27. ТӨППЕНЕ-КАДАЙ 1 Төппене-төппене деп ындыг кадай чорааыггың, чылан тып аар. Оон оозун хымызын кырынга эккеп суп аар. Дүктүг-ары, тас-ары база тып аар, ине-шивегей база тып аар. Инезин дер баарынга кадап алгаш, шивегейин кедээги дожээнге кадап алгаш, дүктүг арызын чаламазынга азып алгаштың, тас арызын ээренинге баглап алгаштың, кушкажының оглун одунга хөөп алгаш, дожээнге олу­ рар дээрге, инези кадалы бээр. Оон тура халааш — Бо кандыг аайлыг чүвел, Теппене-топпене? — дээш, тура халааиггың, хымызын узуп ижип чыдырда, чыланы шаптар, кедээ дожээнге олурар дээрге, шивегейи кадалы бээр. 2 — Топпене-топпене, бо кандыг аайлыг чүвел? — дээштиң, чала- маларынга барып тейлээрге, дүктүг арызы шаптар, ээренинге ба­ рып тейлээр дээрге, тас ары шаптар. — Топпене-топпене — дээш, оон халааштың, одун булгай бээр­ ге, кушкажының оглу караан деже адыптар. Ам оон: [— Топпене-топпене — дээш] чадазынга тайып ужуп чыдырда, [демир] докпак орта соп өлүрүп каапкан-дыр оо. 28. ТООЛЧУРГУ ТЫВЫЗЫК 1 Шаанда улуг кырга улуг хуналыг, бичии хуналыг улуг ашак чурттап чоруп-тур оо. Ийи хуназындан өске чүзү-даа чок ашак чүвең иргин. Бир-ле чылын бичии хуназы чудааш өлүп каарга, ашак оозун ховуга сөөртүп аппарып каапкан чүве-дир. Дилги маңнап келгеш- тиц, бичии хунаның чарнының эъдин хемдип чип чыткан. Ол ойде бурунгаартан муң шериг келгеш, чарынны хову деп бодааш, хонуп чыткан чүве-дир. Ол хонуп чыдырда, Хаан-Херети куш ужуп кел­ геш, чарынны аг шериг-биле катай теп алгаш улуг ашактың улуг хуназының мыйызынга олуруп алгаш, бичии хунаның чарнының эъдин хемдип олурда, бурунгаартан келген муц шериг хуназының адаанга олурган улуг ашактың караанче кирип турган чүвең иргин. Улуг ашак караанче кирген аг-шеригни хир-чам деп бодааш, ушта былгырып орган ашак-тыр. 2 Дыңнакчыларга тоолчу: 1. Ашак улуг бе? 2. Хуна улуг бе? 3. Дилги улу> бе? 4. Чарын улуг бе? 5. Хаан-Херети куш улуг бе? — деп, айтырыг салыр.